Land kwijt, boeken kwijt

Witness: The Great Book RobberyAl Jazeera English, 22.00-23.00 uur

Op de ruggen van duizenden boeken in het magazijn van de Israëlische Nationale Bibliotheek in Jeruzalem staat AP: abandoned property, of ‘verlaten eigendom’. Het zijn boeken van Palestijnen die in 1948 hun huizen in Jeruzalem, Haifa en Jaffa verlieten uit angst voor joodse milities. Die regelden dat alle bezittingen uit de lege huizen werden verzameld.

Verzameld? Gestolen, zeggen nagenoeg alle Palestijnen en Israëliërs in de documentaire The Great Book Robbery, die vanaf vandaag een week lang te zien is in de rubriek Witness op Al Jazeera English. De timing is niet toevallig, vlak voor de herdenking van de stichting van Israël, 15 mei 1948, die de Palestijnen herinneren als al-Nakba: ‘de catastrofe’.

Het verhaal van de Palestijnse vluchtelingen is bekend. Zij wachten al 64 jaar vergeefs op terugkeer naar de dorpen en steden waaruit zij vluchtten of zijn verjaagd. Minder bekend is het relaas van hun 70.000 boeken, waarvan de restanten, vooral zeldzame drukken, zijn opgeborgen in Israëlische bibliotheken. Een poging van Israël om het Palestijnse verhaal te schrappen, zeggen historici en betrokkenen in de film.

Niemand verdedigt de motieven achter de Israëlische boekinzameling. Dat is zwak aan deze verder zeer degelijke en originele documentaire van de Israëlisch-Nederlandse filmmaker Benny Brunner. Ook aan te raden is de bijbehorende website thegreatbookrobbery.org. Daarop staan honderden titels van achtergelaten boeken.

Leonie van Nierop