Bedreiging vanuit de cel

Ex-president Gbagbo van Ivoorkust wacht in Den Haag op berechting, maar kan nog steeds aan geld komen. Dat brengt de broze vrede in zijn land in gevaar, stelt een VN-rapport.

TOPSHOTS A child climbs on ruins of a house destroyed during the 2011 post-electoral violences, on April 21, 2012 in the western Ivory coast village of Niambli, near Duekoue. Ivory Coast President Alassane Ouattara will visit the west of the country this weekend, his first trip to a region among the worst-hit by post-election violence. Ouattara has not visited the west since taking office in April 2011 after a political meltdown that saw months of fighting between his supporters and loyalists of ex-president Laurent Gbagbo. AFP PHOTO / SIA KAMBOU AFP

Correspondent West-Afrika

ABIDJAN. Laurent Gbagbo, de oud-president van Ivoorkust die in Den Haag gevangen zit, krijgt nog steeds geld toegestuurd via een fictief bedrijf en een financieel netwerk van mensen die hem trouw zijn gebleven. Ook zijn vrouw Simone, die in Ivoorkust gevangen zit, zou op deze manier geld ontvangen. Deze onthulling staat in een onlangs verschenen onderzoek van een VN-expertgroep naar schendingen van VN-sancties tegen Ivoorkust. De Veiligheidsraad liet vorig jaar de banktegoeden van de Gbagbo’s bevriezen. De Ivoriaanse regering moet de financiële netwerken die hen van geld voorzien zo snel mogelijk onschadelijk maken, vindt de expertgroep.

Het rapport toont ook aan hoe Gbagbo tot vlak voor zijn arrestatie in april 2011 hardnekkig probeerde wapens en ammunitie het land binnen te krijgen, ondanks een VN-wapenembargo. Hij deed daarbij een beroep op twee netwerken van wapenhandelaars, waarvan er één eind vorig jaar deels is opgerold. Het andere netwerk is nog intact en bestaat uit een oud-officier uit het Wit-Russische leger, Mikhael Kapylou, en twee Fransen, Robert Montoya en Frederic Lafont. De drie vormen volgens de expertgroep de harde kern van een „ingewikkeld complex van bedrijven in Ivoorkust, Tunesië en Litouwen” die gebruikt worden voor wapensmokkel. Kapylou is directeur van een bedrijf dat een motor van een helikopter naar Ivoorkust verscheepte, Montoya haalde buitenlandse technici naar Ivoorkust met de bedoeling ze een gevechtshelikopter te laten repareren.

De expertgroep had de drie handelaars al een tijd in het vizier, maar heeft nu voldoende bewijsmateriaal verzameld om de Veiligheidsraad te vragen sancties op te leggen. Het netwerk van de wapenhandelaars „opereert op regionaal niveau en vormt daarom een bedreiging voor stabiliteit en vrede in Ivoorkust en de West-Afrikaanse regio”, aldus het rapport.

Sinds 2004 mag Ivoorkust geen wapens of militair materieel importeren, en geen diamanten exporteren. Het wapenembargo was het gevolg van een aanval van de Ivoriaanse luchtmacht op een Frans legerkamp, waarbij negen Franse militairen omkwamen. Ex-president Gbagbo, die eind 2010 de meest gewelddadige crisis in de geschiedenis van het land ontketende door zich niet neer te leggen bij de uitslag van presidentsverkiezingen, vond dat embargo onrechtvaardig.

De VN heeft nu zwart op wit dat sommige naaste medewerkers zelfs na Gbagbo’s arrestatie nog wapens probeerden te kopen. En dat de rechterhand van Simone Gbagbo tijdens de crisis vorig jaar e-mails verzond waarin hij vaten ruwe olie en een deel van de cacao-oogst aanbood in ruil voor wapens. Cacao en olie zijn de belangrijkste bronnen van inkomsten voor Ivoorkust, dat de sterkste economie van Franstalig Afrika heeft. Veel van Gbagbo’s voormalige medewerkers zijn naar buurland Ghana gevlucht, waar ze op wraak zinnen. De VN waarschuwen dan ook dat strengere grenscontroles dringend nodig zijn om nieuw geweld te voorkomen.

De huidige regering van Ivoorkust wordt in het rapport evenmin gespaard. President Ouattara, die na een maandenlange patstelling rebellen inschakelde om Gbagbo uit zijn paleis te krijgen, wordt door de expertgroep met klem verzocht het nieuwe leger, de Forces Républicaines de Côte d’Ivoire, discipline bij te brengen. Dat maakt zich schuldig aan een „wijdverbreid en soms zelfs gewelddadig” systeem van afpersing van trucks en automobilisten, onder het mom van veiligheidscontroles. In het oosten van het land laten ze zich inhuren als veiligheidsescorte voor vrachtwagens die cacaobonen naar Ghana smokkelen. Ook diamanten gaan gewoon de grens over.