Alles kan na eerste bod op KPN

Het Mexicaanse telefoonbedrijf América Móvil van miljardair Carlos Slim wil een kwart van KPN kopen. De koers loopt op, maar topman Eelco Blok reageert kribbig. En wat bedoelt KPN met „we onderzoeken alle opties”?

„In de tussentijd zal KPN alle strategische opties onderzoeken.” Deze negen woorden in een persbericht van het telecombedrijf kunnen zomaar het einde inluiden van KPN als zelfstandige Nederlandse onderneming.

KPN reageerde gistermiddag met een kribbig getoonzet tweede persbericht over het bod van het Mexicaanse bedrijf América Móvil. De Mexicaanse gigant bezit al bijna 5 procent van de KPN-aandelen en biedt 8 euro per aandeel om zijn belang uit te breiden tot 28 procent. Met dat minderheidsbelang zitten zij op de eerste rij. Zij kunnen zeker twee commissarisplaatsen bedingen. En zo de toekomst van KPN mede vormgeven. Komt Móvil voorbij 29 procent, dan is een bod op alle aandelen verplicht.

De eerste reactie van KPN was nog gereserveerd. Het bod van 8 euro bevestigde dat de koers nu te laag staat. Maar na topoverleg volgde een tweede persbericht. KPN wil opheldering van Móvil, maar vindt bij voorbaat dat die 8 euro de waarde van zijn activiteiten „substantieel onderwaardeert”. Dat is zakenbankierscode voor: leuk geprobeerd, maar hier trappen we niet in. Een voor de hand liggende reactie. Het bod lag 23,5 procent boven de laatste koers, maar is schraal vergeleken met eerdere Europese telecomovernames. En: begin 2011 stond de koers van KPN nog op 12 euro.

Na de geconstateerde onderwaardering volgt het eerder aangehaalde zinnetje van negen woorden. Opnieuw zakenbankierscode, maar nu voor: bestuur en commissarissen hebben besloten het bedrijf te koop te zetten. Dat onderzoek hoeft niet perse te leiden tot een veiling, waarop KPN wordt verkocht aan de beste bieder voor beleggers, werknemers en klanten. Zonder acceptabel bod stopt de veiling weer. Maar het zinnetje onderstreept de reikwijdte: nu kan alles.

KPN trekt zich al terug. De internationale tak van automatiseringsbedrijf Getronics (overname uit 2007) en activiteiten in Frankrijk zijn verkocht. De Belgische dochter Base staat te koop. De opbrengst daarvan kan, als financieel-strategische optie, als dividend worden uitgekeerd. Maar of dat genoeg is? Verstrekkender opties zijn: een fusie met een Europese concurrent, al zal die meestal groter zijn dan KPN.

Of volledige verkoop.

KPN heeft – om zijn punt te maken – niet één, maar twee grote Amerikaanse zakenbanken als financieel adviseur in de arm genomen: Goldman Sachs en J.P. Morgan. Allen & Overy is als officiële juridische adviseur bij de zaak betrokken.

Gisteren hield KPN een interne bijeenkomst over zijn strategie. Na de sessie had de KPN-top een ontmoeting met financieel topman Carlos García-Moreno van América Móvil. Enkele weken eerder sprak de Mexicaan al met KPN-topman Eelco Blok. Meer contact is er niet geweest.

Tegenover juichende beleggers in Amsterdam (de koers schoot bijna 20 procent omhoog) staat een negatieve reactie in de beurshandel in New York. De koers van América Móbil verloor ruim 9 procent.

De aanleiding voor de dreigende machtsstrijd om KPN is onverwacht, maar dat de strijd zou komen niet. Wie had gedacht dat een Mexicaans bedrijf de eerste zet zou doen, althans publicitair? Het onderstreept de nieuwe financieel-economische macht van de snelle groeiers: China, India, Mexico. Het zegt ook iets over de stijl van werken van Carlos Slim, de man achter Móvil, tevens de rijkste man ter wereld. Ondernemen is koopjes nemen. Zoals gebruikelijk bij onverwachte en ongevraagde overnamepogingen start de bieder een charme-offensief. Welwillende interviews over passende culturen en zakelijke voordelen. Maar bij de twee maatstaven die er echt toe doen – meer omzet, lagere kosten – kan een Mexicaanse minderheidsbelegger niks extra’s doen dat KPN zelf al niet doet.

Met name de Nederlandse concurrentiepositie moet verbeteren, door middel van snellere breedbandnetwerken en aantrekkelijker tarieven voor mobiele bellers. In de tweede helft van dit jaar, belooft Blok, zal de omzet van KPN weer groeien.

De afgelopen jaren zijn meerdere malen overnames aangekaart bij de top van KPN. Steeds achter de schermen. En steeds zonder resultaat. Het concern is dankzij de Duitse dochter E-Plus op Europese schaal een middenmoter met een gezonde kasstroom. Maar daarmee is het bedrijf geen partij voor de grootmachten in onze buurlanden. KPN kent de afloop van de concurrenten uit kleinere landen. Bankroet (Eircom in Ierland). Opgekocht door private-equityfinanciers (TDC in Denemarken).

Het Ierse lot trof KPN bijna in 2001, toen het concern dreigde te bezwijken onder de schulden van de overname van E-Plus en de kosten van de veiling van mobiele frequenties. De fusie met de Spaanse telefoonmaatschappij Teléfónica was eerder afgesprongen. De overheid heeft KPN toen gered.

KPN hield vervolgens private-equityfinanciers op afstand door hun financiële strategie te kopiëren: beknibbelen op investeringen, personeel verminderen, kasgeld uitkeren aan beleggers en niet bang om schulden te maken. Zoals dat gaat met beleggersgedreven private-equity strategieën: het houdt een keer op. Zeker op een markt die geregeerd wordt door technologische schokken, die opeens ruimte bieden aan nieuwe of bestaande concurrenten.

In die fase zit KPN nu, een fase die vrijwel samenvalt met het aantreden van Blok als bestuursvoorzitter in april vorig jaar. Zijn voorganger Ad Scheepbouwer, die KPN in 2001 na de redding leidde, vertrok als beleggersheld. Blok is nu dubbel kwetsbaar: de technologie eist investeringen, beleggers halveerden de beurskoers. Carlos Slim heeft goed gezien dat alle opties open zijn.