Voor witte lintjes verboden

Op Staraja Plosjad, het Oude Plein, tegenover de gebouwen van de presidentiële staf, zaten tot een half uur geleden nog enkele honderden demonstranten, die er gisteravond zijn neergestreken. Onder leiding van Aleksej Navalny hebben ze vannacht een wandeling gemaakt, zonder anti-Poetinleuzes of spandoeken. Navalny en Sergej Oedaltsov zijn daarbij gearresteerd.

Opvallend is dat de demonstranten niet de agressieve nationalisten of de Linksfronters van Oedaltsov zijn, die afgelopen zondag tijdens de Mars van Miljoenen (waar onverwacht veel mensen kwamen opdagen) een gewelddadige confrontatie met de OMON aangingen (zie NRC Handelsblad van gisteren), maar hippe twintigers. Het is de generatie, waarvan de leden in een andere wereld zijn opgegroeid dan hun volgzame ouders. Ze zijn in het buitenland geweest en willen af van hun archaïsche regeerders die iedere serieuze modernisering tegenhouden. Daarom willen ze eerlijke verkiezingen en het verdwijnen van ,,het autoritaire en corrupte regime van Poetin”, zoals ze alsmaar roepen.

Nu bereiken ze dat doel natuurlijk nooit als ze met een paar honderd zijn. Voor een serieuze omwenteling heb je er honderdduizenden nodig. Bovendien ontberen ze duidelijke en in hun ideeën verenigde leiders. De linksradicale Oedalstov - ik noem hem altijd de bolsjeviek - en de nationalistische Navalny zijn nog altijd niet erg bekend bij een groot deel van de conservatieve bevolking. Dat ze nu samen optreden en in de arrestantenbus zitten, kan door de oppositie hoogstens een kleine stap voorwaarts worden genoemd.

Maar dat de jongeren protesteren is een interessante ontwikkeling. Vooral omdat ze niet bang zijn voor de politie. Tijdens de inauguratie van Poetin, gisterenochtend, werden overal in het centrum mensen met witte lintjes op hun borst opgepakt. Zelfs mijn favoriete café Zjan Zjak (naar Jean Jacques Rousseau) werd door de ME omsingeld - het ligt op een steenworp afstand van de Arbat, waar Poetins cortège langs zou komen. Nemtsov, zondagmiddag gearresteerd en enkele uren later weer vrijgelaten, zat er op het terras een kop koffie te drinken en mocht meteen weer de boevenwagen in.

De boulevard bij Zjan Zjak werd vervolgens schoongeveegd en het dragen van witte lintjes door de politie in het centrum van de stad verboden. Het had iets absurds en kinderachtigs, maar dat zie je wel vaker in Rusland.

Op de boulevard bij Tsjistye Proedi (Schone Vijvers) begonnen demonstranten zich rond drie uur ‘s middags te verzamelen. Ze stonden wat bij elkaar, schreeuwden niet ‘Weg met Poetin’ of ‘ Poetin is een dief’ en hielden geen spandoeken op, maar liepen een beetje rond met een ostentatief opgeplakt wit lintje. Dat was al genoeg voor enkele tientallen arrestaties.

Toch hield de politie zich in - de instructies waren duidelijk om de situatie niet te laten escaleren, terwijl in het Kremlin een kroningsbanket werd gehouden waar een kleine stad een maand van zou kunnen leven.

Een groepje van zo’n tweehonderd demonstranten liep vervolgens door naar een fontein, vlak voor de vijver. Enkelen gingen daar op een muurtje staan. ,,Dit is een vreedzame actie”, riep een meisje. ,,We scanderen geen leuzen en hebben geen spandoeken.”

Binnen een half uur verscheen de OMON, die het pleintje begon schoon te vegen. Opvallend was dat de jongeren op hen afstapten en zeiden dat wat de politie deed onwettig was. Enkele meisjes begonnen zelfs grondwetsartikel 31 voor te lezen aan de oprukkende agenten. Een teken dat de burger niet meer bang is voor de hermandad.

Toch werden er nog een paar mensen gearresteerd, onder wie gemeenteraadslid Konstantin Jankauskas. Maar iedereen - in de hele stad waren het er zo’n 400 - werd na een tijdje na een correctief gesprek weer vrijgelaten. Het autoritaire regime liet voor de verandering een vriendelijk gezicht zien.

Om zes uur trok een mars van het Gribojedev-monument bij metro Tsjistye Proedi over de boulevard naar Staraja Plosjad. Ook daar hield de politie zich in. Er werden weliswaar opnieuw tientallen opgepakt, maar een kern mocht blijven zitten, op de voorwaarde dat ze geen tenten zouden opzetten. Tijdens de mars sprak ik met Sajana, een jonge vrouw uit Boerjatië, die sinds een paar jaar in Moskou werkt. Zij vertelde me dat ze tot die tijd nooit in politiek was geïnteresseerd, maar dat ze sinds ze de gekte van Moskou en de ,,hypocrisie van Poetin” had ontdekt, meedeed aan de protesten. ,,Ik weet niet of het op de korte termijn ergens toe leidt”, zei ze. ,,Maar iedere keer als we demonstreren, geven we de machthebbers een klap en dat vinden ze niet leuk. Er groeit nu een nieuwe generatie op die anders tegen het leven aankijkt dan onze ouders. Ze willen een bedrijfje oprichten zonder aan de corruptie mee te hoeven doen.”

Op het moment waarop ik dit schrijf zijn er op het plein al weer honderd sitin’ers gearresteerd. De overigen trekken nu onder leiding van Navalny, die alweer vrij is gelaten na het betalen van een boete, naar Tsjistye Proedi.