Sssst, allemaal niks zeggen over de PVV

De zes kandidaat-lijsttrekkers van het CDA zijn het vooral heel erg met elkaar ééns. Bij hun eerste debat had Van Haersma Buma de meeste fans en kreeg Wintels applaus.

07-05-2012, Rotterdam. Kandidaat lijsttrekkers in de Laurenskerk tijdens het eerste debat om het lijsttrekkerschap bij het CDA. Vlnr: Henk Bleker, Sybrand van Haersma Buma, Mona Keijzer, Liesbeth Spies, Madeleine van Toorenburg en Marcel Wintels. Foto Bas Czerwinski

Dáár wilde hij niet gaan zitten. „Liever niet.”

Maar het moest toch van de partijtop. Jan Kees de Jager, die zelf had gebeld met het aanbod langs te komen, voor het plaatje, moest op de eerste rij gaan zitten, vol in het zicht van de zes kandidaten die wél CDA-leider willen worden.

De Jager, een tikje angstig: „Zit ik dan wel naast Ruth?” De demissionaire minister van Financiën bedoelde Ruth Peetoom, de partijvoorzitter die deze unieke situatie voor het CDA mogelijk maakte. Voor het eerst kiezen de 61.000 CDA-leden hun eigen leider en het eerste debat uit een reeks van zeven was gisteren meteen even wennen. Drie voorbeelden.

Eén. De kandidaten Mona Keijzer en Madeleine van Toorenburg (wethouder en Kamerlid) liepen weg van het groepje toen een haag aan fotografen alle zes samen wilden vastleggen. Toen stonden er nog maar vier.

Twee. De geluidsinstallatie in de Laurenskerk in Rotterdam was zo slecht dat bezoekers op leeftijd soms met van pijn vertrokken gezichten zaten te luisteren naar het aanhoudende gepiep en gebrom uit de luidsprekers of de plots veel te versterkte kandidaten die hun argumenten kracht probeerden bij te zetten.

En drie. Achteraf kwamen de politici op de journalisten af. „Hoe deed ik het? Hoe vond je het gaan?” Normaal gesproken stellen de journalisten de vragen.

Maar normaal was dan ook anders. De zes kandidaten kennen elkaar goed en zeggen om het hardst dat ze het zo ontzettend met elkaar ééns zijn; bang om nog meer verdeeldheid binnen de toch al op inhoud verscheurde partij zichtbaar te maken. Dat idee – elkaar aanvullen in plaats van afvallen – zorgde ervoor dat de ruim vijfhonderd bezoekers een debat zagen waarin directe confrontaties werden vermeden.

De partij had van tevoren beslist dat kandidaat-leiders één-op-één tegenelkaar te laten debatteren te gevaarlijk was. De belangrijkste vragen waren bovendien al in het weekend aan de kandidaten gestuurd, ter voorbereiding. Het gevolg? Liesbeth Spies, demissionair minister van Binnenlandse Zaken, deed alsof ze een vraag beantwoordde, maar las een uitgeschreven tekst voor.

Inhoudelijk was het debat bij vlagen technisch en abstract. Het ging over „overlastmeldingen”, over „onbetaalde rekeningen die naar de toekomst worden doorgeschoven” en over „de risicoregelreflex”. Kandidaten kregen alle ruimte voor persoonlijke liefhebberijen. Zo nam Henk Bleker, ontspannen als altijd, de tijd om te pleiten voor een einde aan het gebruik van kernenergie. Ook gelooft hij helemaal niet in een „ecologische crisis” en is wetenschappelijk onderzoek daarnaar ook maar iets van de laatste tijd.

De aanwezige CDA-leden bleken achteraf in meerderheid aanhanger van fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma, maar kwamen tijdens de twee uur debat maar één keer tot spontaan applaus. Dat kwam na een tirade van onderwijsbestuurder Marcel Wintels die afstand nam van Haagse regelzucht: „We hebben ergens een probleem, de Tweede Kamer steekt zijn vinger op, en plots zijn er weer regels voor iedereen bij. Dat werkt verstikkend.”

Het gesprek van de dag binnen de partij is de mislukte samenwerking met de PVV, maar dat onderwerp werd op het podium vermeden. De PVV kwam maar één keer ter sprake. Kamerlid Van Toorenburg zei dat het „misschien heel populistisch is, maar veel mensen hier op straat hebben het gehad met Europa. Laten wij het gebeuren dat Geert Wilders als enige realistisch-kritisch is?”

Om de nieuwe openheid van de partij te benadrukken zijn ook niet-leden welkom. Als ze er al waren, vielen ze niet op. De enige opvallende groep was een kluwen van Henk Bleker-aanhangers, gehuld in appeltjesgroene T-shirts. Ze stelden zich strategisch achter kandidaten op om op tv te komen en deelden flyers uit. Wie deze jonge meiden waren? „Wij lopen stage bij Stal Ysselvliedt”, een fokkerij van de door Bleker zo geliefde Welsh pony’s. En sommigen van hen mogen al stemmen. Ze zijn 22 jaar, 19 en „bijna 18”.