Netanyahu wil roem verzilveren

Premier Netanyahu kondigde vervroegde verkiezingen aan. Lastige besluiten, over de dienstplicht bijvoorbeeld, worden zo uitgesteld tot na 4 september.

Correspondent Israël

TEL AVIV. Na maanden van intense speculaties heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gisterochtend eindelijk vervroegde verkiezingen aangekondigd. Vandaag zal het Israëlische parlement, de Knesset, zich waarschijnlijk laten ontbinden. Nieuwe verkiezingen vinden op 4 september plaats. Volgens de premier om „stabiliteit terug te brengen in het politieke systeem”.

De rechts-religieuze regering van Netanyahu, de meest stabiele coalitie in tijden, had kunnen blijven zitten tot oktober 2013. Analisten menen dat de premier de stembusgang vooral vervroegt om zijn populariteit te verzilveren. Volgens peilingen wordt zijn rechtse partij Likud nu met afstand de grootste. Likud (‘Eenheid’) zou op ten minste een kwart van de 120 Knessetzetels kunnen rekenen.

Tegelijk krijgt Netanyahu het benauwd van enkele heikele kwesties die al maanden sluimeren en binnenkort tot een ontknoping moeten leiden. Zo verloopt in augustus de wet die ultra-orthodoxe joden uitzondert van dienstplicht. De extreemrechtse coalitiepartner Yisrael Beiteinu (‘Israël is ons huis’) dreigt de coalitie op te blazen als de ultra-orthodoxen niet verplicht in het leger worden opgenomen. In diezelfde coalitie zitten religieuze partijen die precies de tegenovergestelde mening zijn toegedaan.

Een ander probleem zijn de illegale nederzettingen door Israëlische kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever die volgens uitspraken van het Israëlische Hooggerechtshof moeten worden afgebroken, terwijl Netanyahu’s extreemrechtse coalitiegenoten dat pertinent beletten. Mogelijk hoopt Netanyahu enkele extreemrechtse of ultrareligieuze partijen in te ruilen voor een centrumpartij, waarmee het makkelijker compromissen sluiten is. Nieuwe verkiezingen zouden beslissingen over dienstplicht en ontruimingen van nederzettingen sowieso maanden uitstellen.

En dan is er nog de kwestie-Iran. Israëlische doemdenkers menen dat Netanyahu de verkiezingen zo uitkient dat hij in de tijd tussen zijn verkiezingszege en de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november ongestraft Iran kan aanvallen. De Amerikaanse president Obama zou Netanyahu immers in die maanden niet afvallen, uit angst de Joodse kiezers van zich te vervreemden.

Ook als het zinspelen op een Israëlische aanval op Irans nucleaire installaties niets dan bluf is, werkt het in het voordeel van Netanyahu dat hij tijdens zijn campagne niet wordt geconfronteerd met een Amerikaanse president die eist dat Israël toenadering zoekt tot de Palestijnen om een einde te maken aan de bezetting van Palestijns gebied. Obama zal voor november niet durven te beginnen over het vredesproces, dat in Israël en bij veel Amerikaanse Joden een zeer impopulair onderwerp is.

Nog een voordeel van vroege verkiezingen is dat Netanyahu’s tegenstrevers Shaul Mofaz van de centrum-rechtse partij Kadima (‘Voorwaarts’) en Yair Lapid van de nieuwe centrumpartij Yesh Atid (‘Er is een toekomst’) net als partijleider zijn begonnen en weinig tijd hebben om zich waar te maken.

De bezetting en het vastgelopen vredesproces vormen overigens voor geen van de centrumpartijen een serieus verkiezingsthema. De campagnes zullen vermoedelijk draaien om de relatief marginale kwestie van de dienstplicht van de ultra-orthodoxen. Omdat het Hooggerechtshof hun uitzonderingspositie onlangs ongrondwettig verklaarde, moet elke nieuwe regering dit euvel verhelpen. Dat is een eenvoudiger taak voor een regering in haar eerste jaar dan voor een regering in haar laatste jaar.