Homo opiniens

Op de site van het Algemeen Dagblad staat tegenwoordig onder ieder nieuwsbericht een ‘AD Lezerspoll’, bestaande uit de vraag: ‘Wat vind jij van dit nieuws?’ Om de meningsvorming een handje te helpen, heeft de redactie het potentiële scala aan opvattingen teruggebracht tot de zes oer-emoties van de AD-mens: Fascinerend, Grappig, Hartverwarmend, Ergerlijk, Beangstigend en Deprimerend. Van de antwoorden worden automatisch top-5-lijstjes gegenereerd. De laatste keer dat ik keek, stond in het lijstje ‘Meest beangstigende nieuws’, op 3: ‘Gasballonnen ontploffen op Armeens plein.’ Op 2: ‘Lijken gevonden aan brug in Mexico’. En op 1: ‘Britt Dekker haalt rijbewijs.’

Het is de anatomie van de mediacratie in een notendop. Te beginnen bij het niet-aflatende bombardement aan willekeurige informatiesnippers, van genociden in Afghanistan, via vallende kabinetten en feestvierende voetballers, tot de nieuwste haardracht van Gordon, ongehinderd door enige maatstaf van relevantie de ether ingeslingerd, als krachtvoer in een kippenhok vol doelloos klikkende nieuwsconsumenten op zoek naar permanente afleiding.

Voortdurend gevolgd door die ene vraag: wat vindt u hiervan? Van de 525.600 minuten in een jaar zijn er precies twee gereserveerd voor bezinning: in de tijd die resteert worden vonnissen verwacht. Onmiddellijke, instinctieve vonnissen, zoals de homo erectus in één oogopslag concludeerde of iets giftig of eetbaar was. Kabinet bezuinigt: man not like. Bestuurder krijgt bonus: man angry. Barbie zwanger: man afraid. Wij zijn inderdaad ons brein, zoals Dick Swaab stelt, maar dan toch vooral in de primitiefste zin van het woord brein. Niet homo sapiens, maar homo opiniens.

Diens kreten worden ten slotte bij elkaar opgeteld, in lijstjes gegoten en tot leidraad van de publieke zaak verheven. De toevallige impulsen die de opiniepeiling, het marktonderzoek en de lezerspoll registreren, dienen als Bijbel van de macht: de politicus vindt wat er vandaag gevonden wordt, in de hoop morgen onder het nieuwsbericht en op Twitter zijn gelijk terug te vinden. Hij klaagt over het ‘versnipperde electoraat’, om dat vervolgens onophoudelijk te spiegelen. Zodoende verschijnt, verdwijnt en verschijnt er af en toe zomaar een boerkaverbod in een partijprogram.

Werkgeversbaas Bernard Wientjes constateerde vorige week dat Nederland een schrijnend tekort heeft aan „politici met visie”. Het AD zou zeggen: wat vind jij daarvan? Ik zeg liever: vind je ’t gek?