China zet voor het eerst sinds ’98 journalist uit - ‘stoorzenders worden hard aangepakt’

De deur van de Engelstalige redactie van Al-Jazeera in China blijft voorlopig gesloten. Foto Reuters / Jason Lee

Melissa Chan, verslaggeefster van de Engelstalige tak van Al-Jazeera, is China uitgezet. Dat heeft de Arabische nieuwszender vandaag bekendgemaakt. Het is de eerste keer sinds 1998 dat China een buitenlandse journalist het land uitzet.

Twitter avatar melissakchan Melissa Chan Yes my press credentials have been revoked and I will no longer report f/ China. More from @AlJazeeraPR: http://t.co/CHT3hYBl

Al-Jazeera schrijft in de verklaring dat het geen andere keus had dan de Engelstalige redactie in China te sluiten, omdat de persaccreditatie en het visum van Chan niet werden verlengd. Chan is Amerikaans staatsburger en heeft uitgebreid verslag gedaan van gevoelige onderwerpen zoals illegale landonteigening en de detentie van plattelandsbewoners in zogeheten ‘zwarte gevangenissen’.

China heeft geen toestemming gegeven om een vervanger voor Chan aan te wijzen. Haar uitzetting heeft geen gevolgen voor de Arabische redactie in China.

China poogt harmonieus en vredig imago te creëren

De uitzetting van Chan wordt gezien als een teken van de verharding van China ten aanzien van internationale media. Beijing ziet buitenlandse media als een bedreiging voor het gezag en het wereldwijde imago van de regering. Buitenlandse verslaggevers hebben regelmatig te maken met intimidatie, controles en problemen met visa als hun berichtgeving de woede heeft gewekt van Chinese regeringsfunctionarissen.

Oscar Garschagen, correspondent voor NRC Handelsblad in China, schreef gisteren in de bijlage De Wereld over de pogingen van China om een harmonieus en vredige imago te creëren. Het land zet reclame in, maar pakt stoorzenders ook keihard aan. Garschagen:

“Om dat Confuciaanse imago van een vreedzaam, harmonieus land te creëren, besteedt China jaarlijks zo’n 5 miljard euro, de financiële nasleep van de organisatie van de Olympische Spelen in 2008 en de Wereldtentoonstelling in 2010 niet meegerekend. Met die sommen geld, waar de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Clinton jaloers op zegt te zijn, wordt het 24-uurskanaal CNC World ontwikkeld naar het voorbeeld van Al Jazeera International. Internationale edities van de Global Times, China Daily en People’s Daily, dat onlangs in New York naar de beurs ging en al net zo groot is als The New York Times, verschijnen in steeds meer landen en steeds meer talen.”
(…)
Al die inspanningen worden met regelmaat ondermijnd door de arrestatie van dissidenten, het neerslaan van demonstraties of het intimideren of in elkaar slaan van buitenlandse journalisten, zoals de Nederlandse journalist Remko Tanis van de GPD onlangs overkwam in een dorp ten zuiden van Shanghai.”

Chinese politie roept journalisten op het matje

Afgelopen weekeinde riep de Chinese politie een tiental buitenlandse journalisten op het matje. De politie dreigde hun visa in te trekken omdat ze de regels zouden hebben overtreden toen ze verslag deden van de kwestie rondom de blinde activist Chen Guangcheng. Chan werd niet ter verantwoording geroepen en Al-Jazeera heeft niet bekendgemaakt waarom ze China moet verlaten.

De Vereniging van Buitenlandse Journalisten in China zei dat Chan is beschuldigd van niet nader gespecificeerde overtredingen. China zou niet blij zijn met de berichtgeving van Al-Jazeera. Vooral een documentaire, waarbij Chan overigens niet betrokken was, over de veroordeling van kleine criminelen en politieke gevangenen tot straffen in werkkampen was tegen het zere been van Beijing. De journalistenvereniging zei ‘ontzet te zijn over het besluit van de Chinese regering’.

‘Uitnodiging’ weigeren geen optie

Ook Garschagen moest zich onlangs melden bij het ministerie van Buitenlandse Zaken in Shanghai, zo schreef hij gisteren in NRC Handelsblad. Garschagen:

“De ‘uitnodiging’ weigeren was geen optie, vooral niet omdat mijn Chinese assistente door zowel de staatsveiligheidsdienst als een ministeriele functionaris onder zware druk was gezet. Zij nam, zo luidde hun waarschuwingen, grote risico’s als zij doorging een westerse journalist in contact te brengen met Tibetanen en agerende Chinezen.
(…)
Tijdens het gesprek vertelde topambtenaar Wang over een onderzoek naar onze contacten. Details over dat onderzoek (nog onbekend door wie) bleven vaag. Hij stelde ook vragen, of beter gezegd, beleefd verpakte waarschuwingen.
(…)
Het leek, gezien alle vaagheid, beter om niet te reageren. Toon en gezicht van meneer Wang veranderden toen hij een reeks „nuttige tips over onderwerpen die veel interessanter zijn voor onze vrienden in Nederland, waarmee wij al 40 jaar de beste betrekkingen onderhouden” ter sprake bracht.”

Lees het hele stuk van Oscar Garschagen in de bijlage De Wereld van gisteren of in de digitale editie.