Ab Klink: ik weet niet wat er nieuw is aan Buma

CDA’ers die betrokken waren bij de coalitie met de PVV krijgen het moeilijk bij de verkiezingscampagne. Zij moeten hun keuze steeds verklaren, zegt Ab Klink.

Het CDA mag met zichtbare opluchting afstand nemen van de anderhalf jaar politieke samenwerking met de PVV. Maar de partij is er nog niet van af, denkt CDA-prominent Ab Klink. Hij zou fractievoorzitter van het CDA worden, maar Klink verliet de actieve politiek tijdens de formatie van het kabinet-Rutte. Hij was ervan overtuigd dat samenwerken met de PVV voor het CDA zeer schadelijk zou zijn.

Klink lijkt gelijk te hebben gekregen: het CDA staat al maanden op minder dan vijftien zetels in de peilingen, en moet met de verkiezingen in aantocht nog op zoek naar een nieuwe leider. De grootste kanshebbers om lijsttrekker te worden zijn de huidige fractievoorzitter van het CDA, Sybrand van Haersma Buma, en de demissionaire bewindslieden Henk Bleker en Liesbeth Spies.

Wat zijn de kansen van het CDA bij de komende campagne?

„Het samenwerken met Wilders kan voor de spilfiguren in laatste Catshuisonderhandelingen in de campagne een probleem vormen.”

Bedoelt u Van Haersma Buma?

„Het lijkt mij voor hem lastig de campagne in te gaan. Dat geldt ook voor Henk Bleker. En Liesbeth Spies zat er ook dichtbij. Zij zeggen nu dat zij afstand nemen van de PVV. Maar het is natuurlijk andersom gegaan. Wilders heeft afstand genomen van het CDA, hij brak de onderhandelingen af. De CDA-top in het Catshuis was kennelijk bereid weer met Wilders mee te gaan. Zij waren akkoord met een zeer forse bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking en verdergaande migratiemaatregelen.”

Welke gevolgen heeft dat voor de campagne?

„Het zal voor de huidige hoofdpersonen niet eenvoudig zijn. Opponenten zullen hen er onvermijdelijk mee confronteren dat ze door de samenwerking met Wilders de geloofwaardigheid van het CDA op het spel hebben gezet en ons internationaal veel schade hebben berokkend.

„Steeds weer zal hun worden gevraagd hun keuze voor Wilders te verklaren. Een keus die ze tot het allerlaatste moment volhielden. Die kwetsbaarheid is een grote handicap voor deze kandidaat-lijsttrekkers. Dat ontkennen zou onzinnig zijn.

„Ik ken de kwaliteiten van Marcel Wintels en Mona Keijzer niet over de hele linie, maar die ballast dragen zij in ieder geval minder mee.”

Hoe kunnen Bleker en Van Haersma Buma minder kwetsbaar worden?

„Je maakt jezelf niet klein als je zegt: dat hadden we niet moeten doen.”

Buma zei bij zijn presentatie als kandidaat dat hij het geen fout vond.

„Ja, klopt. En tegelijkertijd zegt hij dat hij voor het nieuwe CDA staat. Wat er dan precies nieuw aan hem is, weet ik dan niet. Gelukkig is Liesbeth Spies realistischer. Zij geeft toe dat het een mislukt experiment was.”

Spies verdedigde een paar weken geleden het boerkaverbod nog. Nu wil ze het niet meer. Is dat geloofwaardig?

„Ik heb haar horen zeggen dat haar ratio het een goed idee vond, maar haar hart niet. In dit scenario is Geert Wilders blijkbaar de ratio.” Klink lacht. „Dat zal niet zo zijn. Waarschijnlijk verzette ook haar ratio zich tegen dit voornemen. Het zou vollediger zijn om te zeggen: dat wij dit soort maatregelen ondersteunden, laat zien in welke kramp onze partij zat door de samenwerking met de PVV.”

Bent u blij dat u gelijk hebt gekregen?

„Ik betreur vooral dat we twee jaar geleden niet meer tijd hebben genomen om onze alliantie met Wilders te bespreken. Maar men wilde dit proces per se. Over de risico’s ervan kon toen niet worden gesproken.

„Want de spanning zat natuurlijk in de samenwerking ingebakken. Als je over rechts gaat, zit je met je politieke rivalen in een coalitie. VVD en CDA hadden het plan om Wilders gaandeweg in het hok te duwen, zodat hij gedomesticeerd zou worden. Maar die besefte dat natuurlijk ook.”

Het CDA heeft altijd gezegd dat Wilders toen de enige optie was.

„Dat is gewoon niet waar. Het CDA is net voor een Europese blamage gered door D66, GroenLinks en de ChristenUnie. Een coalitie met die drie partijen was tijdens de formatie al een reëel alternatief. Maar Maxime Verhagen en Van Haersma Buma wensten als toenmalige hoofdrolspelers dat alternatief niet.”

Komt er nu een einde aan de verdeeldheid binnen het CDA?

„Een politieke partij leeft van tegenspraak en argumenten. We mogen partijvoorzitter Ruth Peetoom heel dankbaar zijn dat zij dat weer terugbrengt. In onze nieuwe koers zie je weinig terug van de toon en maatregelen waartoe Wilders ons dwong. Je ziet nu opluchting bij CDA’ers die voor de samenwerking met de PVV waren. Ook zij beseffen dat het niet goed was.

„Maar het zou bepaald chic zijn als sommigen afstand zouden nemen van wat ze tegen critici van samenwerken met de PVV hebben gezegd. Politici van de oudere garde zijn mastodonten genoemd, hun argumenten werden te weinig serieus genomen. Tegen Van Agt werd zelfs gezegd dat hij maar op zoek moest naar een andere partij. De wij-zij-sfeer die is gecreëerd, was niet goed.”