Aangespoeld uit Japan

Honderdduizenden Japanners raakten alles kwijt bij de tsunami in maart 2011. Maar langzaamaan spuugt de zee bezittingen uit. Over de grenzeloze waarde van een teruggevonden voetbal.

Misaki Murakami, 16 jaar, overleefde de tsunami die vorig jaar maart de stad Rikuzentakata in het noordoosten van Japan grotendeels wegvaagde. Hij raakte alles kwijt, zoals veel mensen in Rikuzentakata. Maandenlang zocht hij naar bezittingen. Tevergeefs. Tot hij vorige maand hoorde dat een voetbal, waaraan hij bijzonder was gehecht,was teruggevonden. In Alaska.

De vinder was David Baxter, toevallig getrouwd met een Japanse vrouw. Zij kon het opschrift op de bal ontcijferen. Via internet en met hulp van Japanse journalisten, die goed beseffen dat zulke verhalen niet alleen een snaar raken bij de direct betrokkenen maar in het hele land, wisten ze Misaki Murakami te traceren.

De voetbal was een afscheidsgeschenk van een onderwijzeres en klasgenoten van Misaki op de lagere school. Zij schreven er hun naam en aanmoedigingen op. De bal heeft daarom een grote emotionele waarde voor Misaki en hing tot aan de tsunami in een net in zijn kamer. „Op een plek waar ik hem altijd kon zien.” De vondst brengt allerlei gevoelens bij hem naar boven. „Ik herinner me wat mijn vrienden en ik samen deden en het geeft me de moed mijn best te doen in mijn nieuwe leven”, zegt hij. „Ik wil die bal gewoon strelen.”

Ook een volleybal werd in Alaska teruggevonden. „Ik kreeg een e-mail van mijn moeder”, zei de eigenares, de 19-jarige Shiori Sato op een haastig georganiseerde persconferentie waarop zo’n beetje de gehele Japanse pers leek te zijn afgekomen. „Ik ben zo verbaasd, ik weet niet wat te zeggen.” Ook zij raakte alles kwijt. Om haar eveneens zwaar getroffen ouders te helpen besloot ze niet verder te leren. Ze werkt nu.

Behalve haar volleybal zijn ook foto’s van haar teruggevonden. En op één daarvan heeft ze, als leerling van de lagere school, in haar handen de in Alaska gevonden bal.

Zulke tastbare herinneringen helpen de slachtoffers van de tsunami bij de verwerking van de traumatische ervaringen van vorig jaar, waarbij velen familieleden verloren en ook al hun bezittingen zijn kwijtgeraakt. Ze bieden ook anderen weer een sprankje hoop.

Opmerkelijk is ook het verhaal van de teruggevonden motorfiets van Ikuo Yokoyama (29). Eind april zag Canadees Peter Marks, die in het westen van Canada vaak langs het strand wandelt, een witte aanhangwagen bij de vloedlijn. Het wiel van een motorfiets stak naar buiten. „Ik keek er in en zag een Harley-Davidson”, vertelde hij in een interview met de Canadese omroep CBC. „Ik dacht: dit moet het gekste zijn wat iemand ooit gevonden heeft.”

Het kenteken was in het Japans. „Het eerste wat door mijn hoofd schoot, was dat dit waarschijnlijk van de tsunami in Japan was.”

De Harley overleefde de 6.500 kilometer lange reis over de Grote Oceaan doordat de wanden van de aanhangwagen met schuimplastic beplakt waren. Hij dreef als een dobber op de golven. Vorige week hoorde Yokoyama, die drie familieleden heeft verloren bij de tsunami en zijn huis is kwijtgeraakt, dat zijn Harley gevonden was. „Ik weet niet of het toeval is, of een wonder, maar ik wil Mark graag bedanken”, zei hij tegen Japanse media. De Harley komt naar hem toe.

Zeker zo belangrijk zijn teruggevonden foto’s. Niet voor niets hebben sommige gemeentes speciale programma’s opgezet om overlevenden te herenigen met foto’s die zijn teruggevonden in puin dat dikwijls ver weg is geslagen. Afgelopen jaar zochten honderden vrijwilligers naar foto’s. Zij maakten die schoon en stelden ze op zoveel mogelijk plekken ten toon. Daar kwamen tienduizenden overlevenden op af. „Herinneringen raken snel verward”, zegt papierconservator Satoko Kinno, die vorig jaar vele tienduizenden foto’s schoonmaakte, „maar foto’s houden ze onveranderd vast.”

Vorig jaar vond Kinno e eigenaren van driehonderd foto’s en een dagboek over hun kind. „Elke dag namen de ouders een foto en schreven over hun baby in hun dagboek.”

De Harley, de voetbal en de volleybal zijn de eerste vondsten van wat vermoedelijk een vloedgolf zal worden. Experts schatten dat er bijna anderhalf miljoen ton aan tsunami-puin in de Grote Oceaan drijft. Zo’n veertigduizend ton daarvan spoelt naar wordt aangenomen aan de Noord-Amerikaanse kust aan.

Kjeld Duits