... schisma in Griekenland

Nergens heeft Europa zich zo dwingend bemoeid met de binnenlandse politiek van een lidstaat als in Griekenland. Nergens is de afkeer tegen Europa zo groot als in datzelfde Griekenland.

Bij de tussentijdse parlementsverkiezingen gisteren was het door EU en IMF afgedwongen bezuinigingsbeleid de inzet. Het heeft geleid tot een verscheurd en versplinterd land. Griekenland is in de greep geraakt van radicaal links en ronduit fascistisch rechts. Een nieuwe regering valt uit dit water en vuur niet te formeren. Zodat alle verantwoordelijkheid berust bij het politieke midden dat eigenlijk nooit heeft bestaan.

Onbestuurbaar is het woord dat zich opdringt bij deze uitslag. Grote winnaars zijn juist die partijen die zich keerden tegen de conservatieve Nieuwe Democratie (ND) en de socialistische Pasok, die vorig jaar onder druk van Europa een ‘grote coalitie’ met elkaar sloten. De Coalitie van Radicaal Links, Syriza, steeg van nog geen 5 procent in 2009 naar bijna 17 procent nu. De orthodox communistische KKE groeide licht naar 8,5 procent. Samen hebben deze partijen twee keer zoveel kiezers als de Pasok.

Ter rechterzijde is het patroon vergelijkbaar. De fascistische Gouden Dageraad kwam op 7 procent. De Onafhankelijke Grieken, afgesplitst van ND na het ‘verraad van Europa’, haalden 10 procent. Het ultrarechtse LAOS dat, anders dan de Dageraad-knokploegen, alleen fulmineert tegen vreemdelingen, bleef net onder de kiesdrempel. Kortom, een kwart van de Grieken kiest voor radicaal linkse en een vijfde voor radicaal rechtse oplossingen van de crisis. De partijen uit de grote coalitie waren in 2009 samen goed voor 77 procent, nu voor nog maar 32 procent.

En toch moeten ND en Pasok hun grote coalitie zien te continueren. Want dankzij het Griekse kiesstelsel, dat om meerderheden te bevorderen de grootste partij in zetels een grote bonus geeft, bezetten ND en Pasok bijna de helft van de zetels. Met maar twee procentpunt meer dan Syriza heeft ND toch twee keer zoveel zetels.

Met (gedoog)steun van een vierde linkse partij, Democratisch Links, die voor het eerst in het parlement komt, zou zo’n coalitie kunnen. Andere nu nog ondenkbare varianten zijn ook mogelijk. Het Griekse parlement is vaak een marktplaats voor onbeschaamde politieke handel. Maar in alle modaliteiten wordt van de Pasok gevraagd electorale zelfmoord te plegen door zich te onderwerpen aan erfvijand ND, terwijl de linkse concurrentie het verzet tegen Europa kan blijven mobiliseren.

Griekenland ontbeert door dit schisma het draagvlak voor een pro-Europees bezuinigings- en hervormingsbeleid. De verkiezingen hebben geen einde gemaakt aan de eurocrisis. Ze hebben die verdiept.