Rabo wilde 'gaan voor geel', ploegbaas niet

Bij Rabobank werd van 1996 tot 2007 doping getolereerd, berichtte de Volkskrant. De ambities van de bank leidden tot zorg bij de ploegleiding, blijkt uit een interne mail.

Rabo-ploegleider Adri van Houwelingen draait afkeurend zijn gezicht af in het krappe zaaltje op Sportcentrum Papendal. Wat zegt Rabobank-topman Bert Heemskerk nou, bij de presentatie van de wielerploeg half januari 2002? Pas als een Raborenner de Tour de France wint, vindt Heemskerk het de moeite waard om zelf naar Parijs te komen. Maar de ploegleiding had de top van de bank toch juist gewaarschuwd voor de risico’s die er kleven aan te hoge Tourambities? Dopingschandalen stapelen zich in die tijd snel op in de belangrijkste wielerwedstrijd van het jaar.

De ambities die Heemskerk uitspreekt, komen niet uit de lucht vallen. De Raboploeg doet sinds de oprichting in 1996 goed mee in klassiekers en Touretappes, met Nederlandse toprenners als Michael Boogerd en Erik Dekker. Bij verlenging van het sponsorbeleid acht de bank het in het najaar van 2001 tijd om onder een nieuw motto ‘Gaan voor Geel’ te streven naar het hoogste: de Tourzege.

De toenmalige leiders van de wielerploeg – manager Jan Raas en ploegleiders Theo de Rooij en Van Houwelingen – tonen zich juist hoogst ongelukkig met de nieuwe ambitie. Zij willen liever verantwoord blijven bouwen aan een ploeg met eigen jeugd dan plotseling de druk verhogen door te streven naar de Tourzege met een dure buitenlandse kopman, met alle gevaren van dien. „Gevaren die met name het grijpen naar verboden middelen kunnen inhouden”, schrijft De Rooij aan Raas in een interne mail, die in het bezit is van deze krant.

De mail uit 2001 illustreert hoe voorzichtig er destijds binnen de Raboploeg werd omgegaan met het thema doping, ofwel medische begeleiding. Toch berichtte de Volkskrant zaterdag in een reconstructie dat bij de ploeg in de jaren 1996 tot en met 2007 het gebruik van doping zou zijn getolereerd. „Als het al is gebeurd, dan is het een weloverwogen beslissing van de medische staf geweest”, zegt De Rooij in het artikel.

De voormalig ploegleider en directeur probeert een genuanceerd beeld te schetsen over de omgang met medicatie binnen de ploeg. „Remmen en bijsturen”, zo typeert hij het medische beleid. De krant concludeert dat bij Rabobank doping ‘de normaalste zaak van de wereld’ was. Boogerd wordt net als in 2009 beschuldigd van het bezoek aan een bloedbank in Wenen. De in 2007 gestopte kopman ontkent opnieuw. „Ik ben niet in Wenen geweest en in het door de krant geschetste beeld van de ploeg herken ik me ook niet.”

De beschuldiging over dopegebruik binnen de Raboploeg ligt vooral gevoelig omdat de bank vanaf de start van het Wielerplan in 1996 als uitgangspunt heeft dat doping juist niet wordt getolereerd. Bij een positieve test volgt ontslag, bij structureel gebruik binnen de ploeg stopt de bank met sponsoring. Maar een woordvoerder van de bank stelt in NuSport dat het huidige sponsorcontract, vorig jaar verlengd tot en met 2016, niet in gevaar is door het recente bericht dat tussen 1996 en 2007 doping zou zijn getolereerd. „Over die periode hebben we indertijd al een extern onderzoek gedaan. Daarna hebben we besloten om de structuur aan te passen om ons zerotolerancebeleid te kunnen naleven. Er is vanaf 2007 een nieuwe raad van commissarissen en een nieuwe leiding.”

Als manager Raas in 1996 Rabobank presenteert als nieuwe sponsor is het profpeloton in de greep van het verboden wondermiddel epo, dat de prestatie verbetert en nog niet kan worden opgespoord bij dopingcontroles. Bij de nieuwe ploeg is de medische begeleiding in handen van de Belgische arts Geert Leinders, sinds 1985 in de wielersport. Doping? „Er is een enorm grijs gebied”, zegt De Rooij al in 1998 in het blad Sport International. De oud-renner kan dan nog openlijk spreken over het aanvullen van een tekort aan testosteron, gebruik van infusen of ontstekingsremmers. „Bij ons wordt op een verantwoorde manier gewerkt.”

Epo bij Rabo? „Ik was daar, het product was daar”, keek Leinders – inmiddels ploegarts bij het Britse Sky – vorig jaar terug in deze krant. „Ik kan dat niet weggommen. Ik heb er altijd goed over nagedacht hoe daarmee om te gaan.” Geen bekentenis, wel nuance.

Grote ploegen kampen vroeger of later met dopingschandalen: Festina (Richard Virenque), T-Mobile (Bjarne Riis en Jan Ullrich) en US Postal (Lance Armstrong). Rabo blijft – op een incident met Erik Dekker in 1999 na – lang buiten schot. Voorzichtigheid is troef. In 1998 mag een renner van de ploegleiding niet naar de Tour omdat hij risico’s zou hebben genomen op medisch gebied. De strategie van de ploeg van Raas en De Rooij is erop gericht om renners het hele jaar gezond te houden, liever dan te mikken op een hoge piek in de Tour. Personeelsverloop en ziekteverzuim zijn belangrijke indicatoren. „Wij kunnen stellen dat dit bij onze ploeg te verwaarlozen is”, meldt De Rooij in de interne mail van 2001 aan manager Raas. „En dat reeds gedurende zes seizoenen.”

Vandaar dat de ploegleiding niet blij is met de nieuwe doelstelling van de sponsor: Gaan voor Geel. „De bank is van zijn geloof gevallen”, constateert De Rooij. Buitenlandse ronderenners hebben „een hoger risicoprofiel” en mikken op een top drie klassering noemt hij „belachelijk”. Manager Raas trok zich na zijn gedwongen afscheid in 2003 terug uit de wielersport. Wel sprak hij zich in een biografie in 2009 hard uit. „Wanneer ik mijn dossier over diverse gebeurtenissen in en rond de wielerploeg zou laten lekken, bestond er allang geen Rabowielerploeg meer.”

Buitenlandse toppers als Levi Leipheimer, Michael Rasmussen, Oscar Freire en Denis Mensjov worden aangetrokken. Lang blijft de ploeg gevrijwaard van grote dopingaffaires. Tot Rasmussen de Tour van 2007 dreigt te winnen. Omdat de Deen dopingcontroles heeft gemist door in de aanloop naar de Tour te liegen over zijn verblijfplaatsen, haalt De Rooij hem in het geel op drie dagen van Parijs uit de Tour. Even later stapt de directeur, onder druk van de sponsor, zelf op.

Bankier Harold Knebel rekent als nieuwe directeur hard af met een dopingaffaire rond Thomas Dekker, die al wordt weggestuurd voordat zijn positieve test bekend wordt. De ploegleiding, voor het overgrote deel al sinds 1996 bij Rabo werkzaam, volgt keurig zijn strakke beleid van zero tolerance.

Het verleden? „Rabobank was niet anders dan welke profploeg ook”, stelt Rasmussen in de Volkskrant. De Deen probeert deze maand in hoger beroep financiële genoegdoening te krijgen voor zijn ontslag, nadat hij in 2008 al 700.000 euro kreeg toegewezen. Mogelijk zullen getuigen onder ede worden gehoord en wordt meer duidelijk over het medisch klimaat bij Rabo. „Zero tolerance heeft niets met wielrennen te maken”, zei ploegarts Leinders vorig jaar al.