'Merkollande' is al in aanbouw

François Hollande belooft een nieuwe koers voor Europa nu hij de Franse president wordt. De eerste maanden zijn cruciaal, voor hem en Europa.

‘Merkozy’ heeft gisteren de verkiezingen in Frankrijk en Griekenland verloren. De strenge bezuinigingspolitiek die de Duitse bondskanselier Angela Merkel samen met de nu verslagen Franse president Nicolas Sarkozy aan Europa oplegde, was een van de belangrijkste mikpunten van de campagne van de grootste winnaars van gisteren.

Dat gold in Frankrijk, waar de nieuwe sociaal-democratische president François Hollande ’s avonds uitriep dat zijn zege „in heel wat Europese landen” is ontvangen als „een opluchting, als nieuwe hoop, als het idee dat een radicale bezuinigingspolitiek niet onontkoombaar is”.

Dat gold ook in Griekenland, waar het politieke landschap gisteren versplinterde en alle centrumpartijen verloren die het Europese bezuinigingspact steunen. Leider Alexis Tsipras van de anti-Europese linkse partij Syriza, verrassend tweede, noemde de uitslag „het bewijs dat Merkels bezuinigingspolitiek niet werkt”.

De financiële markten reageerden vanmorgen negatief op de uitslagen, maar in zuidelijk Europa werd met name de overwinning van Hollande begroet als de aankondiging van een koerswijziging in Europa. De Spaanse premier Mariano Rajoy en de Italiaanse premier Mario Monti hopen dat hij daadwerkelijk een tegenwicht kan bieden aan Angela Merkel.

Monti heeft al zijn diensten aangeboden als verbindingsofficier. „Italië kan Duitsland en Frankrijk goed helpen een nieuw evenwicht te vinden”, zei de technocraat, die door Merkel wordt geprezen om de hervormingen die hij in gang heeft gezet, maar die net als Hollande lucht wil in de bezuinigingseisen.

De eerste tekenen wijzen niet op een frontale clash tussen Parijs en Berlijn. Het vervolg op Merkozy is al in wording: Merkollande. Merkel belde Hollande meteen en verzekerde dat zij ook met hem een hecht koppel wil vormen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Guido Westerwelle, zei dat over Hollandes groeiwensen gepraat moet worden – al herhaalde Berlijn vanmorgen dat over het Europese bezuinigingspact zelf niet opnieuw onderhandeld kan worden.

Hollande, die na zijn aantreden op 15 mei direct Merkel zal bezoeken, onderstreepte dat ook hij zal bezuinigen en Europese afspraken over een maximaal tekort van 3 procent steunt. Hij is een overtuigde Europeaan. Commissievoorzitter José Manuel Barroso, die met Sarkozy een slechte relatie had, gelooft dat Hollande „de Europese samenwerking zal bevorderen”.

Maar Hollande heeft geen wittebroodsweken, erkende vanmorgen de socialist Michel Sapin, getipt als de nieuwe Franse minister van Financiën. Ten eerste is er het probleem Griekenland. Het is nog maar de vraag of de pro-Europese centrumpartijen, geleid door de aartsvijanden Nieuwe Democratie en Pasok, een meerderheidsregering kunnen vormen. Als dat niet of te langzaam lukt, doemt het perspectief van een Griekse uittreding uit de eurozone weer op, met alle risico’s van dien voor andere Europese landen – waarvan Frankrijk niet de sterkste is.

Hollande moet daarom niet alleen snel laten zien hoe hij de groei die hij bepleit, eigenlijk denkt te bereiken. Hij moet ook hervormingen (pensioen, arbeidsmarkt) doorvoeren. En dat zonder binnen een maand alweer vleugellam te worden. In juni zijn er parlementsverkiezingen in Frankrijk, en als er een les is van de laatste elf verkiezingen in Europa, is het dat de zittende macht verliest.

Hollande moet dus voorkomen dat zijn electorale slijtage te snel gaat. Te meer daar de eerste ronde van de presidentsverkiezingen twee weken geleden een tendens vertoonde die gisteren ook Griekenland liet zien: een sterke groei van anti-Europese partijen op extreem links en rechts.

Commentaar: pagina 2

In het nieuws: pagina 4-8