Hertog Alva in heftige opera

Opera

Le duc d’Albe , G. Donizetti. Vlaamse Opera/P. Carignani. 6/5 Antwerpen. T/m 18/5 daar, 25/5 t/m 2/6 in Gent. Radio Klara: 19/5 20 uur ****

De hertog van Alva, zo leerden we op school, was een wrede Spaanse generaal die in 1566 bij het neerslaan van de opstand in de Nederlanden een ‘bloedraad’ installeerde, duizenden liet executeren, een belasting van 10 procent invoerde om zijn katholieke schrikbewind te financieren en de Tachtigjarige Oorlog uitlokte.

Alva is na 456 jaar terug in Antwerpen, waar hij een enorme citadel bouwde. Gisteravond presenteerde de Vlaamse Opera een nieuwe versie van Le duc d’Albe van Gaetano Donizetti. Die bleef in 1839 onvoltooid nadat twee diva’s in Parijs ruzie hadden gekregen over de hoofdrol. Na een eerdere Italiaanse voltooiing van Matteo Salvi en anderen (1882) is er nu de wereldpremière van de Franse versie van Giorgio Battistelli.

De tragische opera vertaalt het maatschappelijke conflict naar de familie van Alva (George Petean). Zijn lang verdwenen zoon Henri (Ismael Jordi) blijkt de leider van de opstand. Hij is de minnaar van Hélène (Rachel Harnisch), de dochter van de door Alva onthoofde graaf Egmont. Ze wil Alva uit wraak vermoorden. Henri werpt zich voor zijn vader en wordt door Hélène gedood.

De effectieve voorstelling van de Venezolaanse regisseur Carlos Wagner, heftig en dramatisch gespeeld en gezongen, verwijst naar de beeldenstorm, Goya’s prentenserie De verschrikkingen van de oorlog, Franco en Guernica. Alva is een sinistere Hells Angel, met een kop vol tatoeages en piercings in witte en zwarte gala-uniformen van het Antwerpse modehuis A.F. Vandevorst. De overtuigende polystilistische voltooiing van de laatste twee aktes maakt de opera tot veel meer dan een curiosum. Er klinkt wat Donizetti, quasi-Donizetti, Verdi (zijn Don Carlo behandelt dezelfde opstand) en pure Batistelli: een indrukwekkend slotkoor van onthoofden bezingt de vrijheid.