Gidslandje van Europa

Nieuwsanalyse De eredivisie is van haar Calimero-complex af. De onvoorspelbaarheid wordt gezien als kracht. Leiders zijn schaars, jonge spelers komen tot bloei. Wie maalt er om kwaliteit?

Het Nederlandse clubvoetbal heeft zich er noodgedwongen bij neergelegd dat de eredivisie kwalitatief geen Europese topcompetitie is. Toch vervult Nederland in veel opzichten de rol van gidsland. De hoge amusementswaarde van de competitie, waarin bijna duizend doelpunten vielen, trekt volle stadions. De eredivisie is voor binnen- en buitenlandse talenten de ideale trampoline naar de top. En zowel in sportief als financieel opzicht is de eredivisie het voorbeeld van ‘fair play’. Nederland verdient niet voor niets een extra plaats in de voorronde van de Europa League.

Het Calimero-complex heeft plaatsgemaakt voor gepaste trots. De onvoorspelbaarheid is de kracht van de eredivisie. In het afgelopen seizoen wist de traditionele top weliswaar voor het eerst sinds 2004 weer de eerste drie plaatsten te verdelen. Maar dat Feyenoord achter kampioen Ajax en voor favoriet PSV op de tweede plaats zou eindigen, had zelfs in Rotterdam niemand voor mogelijk gehouden. Provincieclubs als AZ, Heerenveen en FC Twente zijn alleen in de eindsprint op achterstand gezet. Een maand geleden deden er nog zes ploegen mee om de landstitel.

Echte Nederlandse sterren als Robin van Persie, Klaas-Jan Huntelaar, Arjen Robben, Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart mogen dan schitteren in Europese topcompetities, maar de Nederlandse voetbalfan zag in de eredivisie nieuwe talenten tot bloei komen. In sommige gevallen totaal onverwacht. Wie had gedacht dat Jordy Clasie de spelmaker van Feyenoord zou worden? Zou iemand hebben voorspeld dat Bas Dost 32 keer zou scoren voor SC Heerenveen? Wie dichtte Zakaria Labyad voor het seizoen een basisplaats toe bij PSV? Had iemand iets verwacht van Sanharib Malki bij Roda JC? En wat te denken van de doorbraak van Feyenoordspits John Guidetti?

De topploegen in Nederland lopen aan de hand van jonge spelers die zich in snel tempo waar moeten maken. Niet zelden was het verwachtingspatroon té hoog. De twintigjarige Christian Eriksen liet het in de topduels van Ajax nog vaak afweten, de internationals Kevin Strootman (22) en Georginio Wijnaldum (21) konden PSV op moeilijke momenten niet op sleeptouw nemen en Leroy Fer (22) maakte bij FC Twente het verschil niet. De pas achttienjarige Adam Maher van AZ was misschien nog wel de stabielste onder de talentvolle middenvelders.

Het gebrek aan ervaren topspelers die wekelijks een ruime voldoende scoren wekte de grilligheid van de competitie in de hand. De eredivisie werd daardoor een competitie van front runners. Ploegen die snel op voorsprong kwamen konden vasthouden aan de eigen spelopvatting en zo tegenstanders hun wil opleggen. Maar eenmaal op achterstand raakten ploegen vaak volledig het spoor bijster met een wanhopige trainer langs de lijn.

Ajax heeft het kampioenschap voor een groot deel te danken aan de 25-jarige Jan Vertonghen, die het elftal als verlengstuk van trainer Frank de Boer leidde. De Belg zal hoogstwaarschijnlijk naar het buitenland vertrekken. Ajax kan op zoek naar nieuwe sleutelspelers. Zoals Feyenoord zijn dragende middenvelders Otman Bakkal (27) en Karim El Ahmadi (27) nog niet heeft vast kunnen leggen. Het is de tragiek die hoort bij Nederlandse topclubs.

Clubs als PSV en FC Twente gingen het afgelopen seizoen vooral ten onder aan een gebrek aan leiders binnen en buiten het veld. Coach Fred Rutten kreeg voor de derde keer de kans om PSV naar de eerste titel sinds 2008 te leiden, maar ondanks een grondig gerenoveerde selectie waarvan de aankopen bij elkaar 25 miljoen euro kostten mislukte de missie. Het clubbestuur slachtofferde de trainer, maar moest al snel inzien dat de onervaren Phillip Cocu het elftal ook niet naar de titel kon dirigeren. PSV hoopt volgend seizoen met de ervaren coach Dick Advocaat en een terugkerende Mark van Bommel (35) wel het succes te doen herleven.

Het seizoen van FC Twente stond misschien nog wel het meest symbool voor de grilligheid in de eredivisie. Nadat de euforie rond de aanstelling van Co Adriaanse snel was verdwenen, dacht voorzitter Joop Munsterman met het terughalen van kampioenenmaker Steve McClaren een meesterzet te doen. Een misvatting. FC Twente wist het vertrek van topspelers als Theo Janssen en Bryan Ruiz nooit te compenseren. FC Twente kon bij gebrek aan regisseurs ook als team het verschil niet maken en eindigde op een zesde plaats.

FC Twente hoopt via de play-offs een plek in de voorrondes van de Europa League te verdienen. In dat geval mag degradant Excelsior op basis van het Fair-Playklassement ‘Europa in’. Maar of de deelname van de club uit Kralingen goed is voor het imago van het Nederlandse voetbal is maar zeer de vraag.