Geen dag rust voor Hollande...

Nicolas Sarkozy oogde bijna opgelucht toen hij gisteravond in Parijs zijn nederlaag erkende. François Hollande leek juist gespannen tijdens de overwinningsrede in zijn woonplaats Tulle, later op de avond.

Die stemmingswisseling laat zich raden. In Frankrijk, de kwijnende tweede economische macht binnen de eurozone, zullen de socialistische president geen wittebroodsweken zijn gegund. Hollande lag nog niet op bed of de beurzen in Azië openden met koersdalingen. Bij het ontbijt reageerden de Europese markten eveneens negatief.

Het welkom van een nieuw staatshoofd is weleens warmer geweest. Hollande moet dus meteen initiatieven nemen die vertrouwen wekken op drie niveaus tegelijk: op de markten, bij zijn kiezers en in Europa.

In politieke termen komt er met Hollande geen euroscepticus in het Elysée. Hij was in 2005 een van de leiders van de Socialistische Partij die campagne voerden voor de Europese grondwet. Maar de meerderheid van de Fransen stemde toen ‘nee’. Velen van hen hebben gisteren Hollande gekozen. Hij moet voorkomen klem te raken tussen achterban en program.

De ontsnappingsroute voert via Berlijn. Daar zal hij kanselier Merkel moeten overtuigen van wijzigingen in het stringente europact van vorig jaar. Maar als Merkel al bereid is de Europese Centrale Bank ruimte te geven voor een groei- in plaats van een bezuinigingspact, dan toch niet vóór de verkiezingen in Noordrijn-Westfalen waar haar, qua budgettair beleid niet rekkelijke, partner FDP zondag onder de kiesdrempel kan zakken.

Intussen zal Hollande ook de financiële markten moeten bezweren. Zo niet, dan kan dat bij de Franse parlementsverkiezingen over een maand koren op de molen zijn van de scheidende regeringspartij UMP die, verlost van Sarkozy, nu onbekommerd kan opereren. Maar dat betekent wel dat Hollande de toonzetting van zijn beloften komende weken moet aanpassen. Ook al heeft hij concreet vrij weinig toegezegd – hij heeft nooit een generieke pensioenverlaging beloofd maar alleen ‘AOW’ na 42 jaar arbeid – veel linkse kiezers voelen dat anders. Bovendien moet hij rekening houden met het Front National, dat appelleert aan een anti-Europees sentiment dat Hollande mede aan de zege hielp.

Hollande is niet wispelturig en moet in staat zijn om zich uit deze drievoudige klem los te wrikken. Maar dan dient zich snel de tweede, nog complexere, fase aan. Want als hij komende maand zonder kleerscheuren doorkomt en een stabiele meerderheidsregering kan vormen, moet hij Frankrijk durven hervormen. En dat is net wat veel kiezers niet wilden. Die hebben niet op Hollande gestemd wegens zijn programma, maar omdat hij de antipode van Sarkozy was. Met die paradox moet Europa leren leven. Frankrijk heeft, juist omdat het in de problemen zit, meer invloed op Europa dan zijn economische macht veronderstelt.