Duistere blues van de wildernis

Duister Hart door Toneelhuis. 5/5 Kon. Schouwburg, Den Haag. Tournee t/m 15/5. Inl.: toneelhuis.be

Vanuit de verte klinkt de sonore stem van een man. Acteur Josse De Pauw loopt achteloos over een plankier, waterflesje in de hand. Hij is scheepskapitein Marlow, die de Congostroom opvaart, „die zich als een slang door de wildernis slingert”.

Duister Hart heet de bewerking die De Pauw en Guy Cassiers van het Toneelhuis Antwerpen maakten van de roman Heart of Darkness (1902) van Joseph Conrad. De achterwand van deze indrukwekkende solovoorstelling bestaat uit beweegbare panelen die, met hulp van videoprojecties, nu eens stromend water voorstellen, dan weer de wildernis van Congo en tot slot het duister waarin Marlow terechtkomt. Hij is op zoek naar Kurtz, een agent die zich in de jungle heeft ontdaan van de westerse beschaving.

De Pauw heeft de tekst, gebaseerd op de vertaling van Bas Heijne, ingrijpend bewerkt. Congo was tussen 1885 en 1908 privébezit van de Belgische koning Leopold II, die er in zijn naam wreedheden liet begaan. Protest daartegen vormt de drijfveer van de solo; „de verovering van de aarde betekent meestal dat ze wordt afgepakt van anderen.”

Dankzij ingenieuze montage komt vanuit de panelen Kurtz te voorschijn. Hij is tevens acteur De Pauw. Het „beschaafde” Westen en „duister” Afrika ontmoeten elkaar.

In de film Apocalypse Now (1979), ook losjes op Conrad gebaseerd, was de reis naar het diepst van de wildernis al fascinerend. Deze toneelvariant doet er niet voor onder: de wildernis is die plek waar de mens ten onder gaat, alsof hij niet anders wil. Die paradox laat De Pauw zien in introvert spel. Hij toont dat de dood in de jungle een fascinatie is, sterker: hij zingt de blues van de wildernis.