Alles moet anders

De socialist François Hollande is de nieuwe Franse president. De bezuinigingsplannen voor de euro staan op de tocht.

Correspondent Frankrijk

Zeventien jaar na het afscheid van François Mitterrand krijgt Frankrijk opnieuw een socialistische president. François Hollande kreeg gisteren in de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen 51,8 procent van de uitgebrachte stemmen achter zich, een iets krappere overwinning op zittend president Nicolas Sarkozy dan de meeste peilingen afgelopen week voorspelden.

Hollande (57) wacht de moeilijke taak om Frankrijk door de economische en financiële crisis te loodsen. Het land kampt met een werkloosheid van 10 procent, heeft een staatsschuld van 1.700 miljard euro en volgens de plannen van Hollande zal het pas tegen 2017 een begroting in evenwicht voorleggen, wat dus betekent dat de komende vijf jaar de staatsschuld nog zal oplopen.

Een van de eerste dingen die Hollande wil realiseren is een wijziging van het Europese stabiliteitspact dat Sarkozy onderhandelde met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Hollande hamerde er tijdens de campagne op dat er ook maatregelen moeten komen om de groei te stimuleren, en dat de nadruk niet alleen mag komen te liggen op besparingen.

Hollande had gisteravond al telefonisch contact met Merkel, die hij zo snel mogelijk wil ontmoeten. Ook met voorzitter Barroso van de Europese Commissie had de nieuwe verkozen president, die halverwege mei officieel wordt geïnstalleerd in het Élysée, gisteravond al telefonisch contact.

In zijn eerste speech verwees Hollande gisteravond uitdrukkelijk naar Europa. Hij zei te beseffen dat veel Europese burgers reikhalzend naar de Franse verkiezingen hadden uitgekeken, en dat er met hoop en opluchting is gereageerd op zijn overwinning. ‘De bezuinigingspolitiek is geen fataliteit’, zei hij als een boodschap aan alle Europeanen. Hollande wil meer aandacht voor maatregelen die de groei stimuleren. De socialistische premier van België, Elio di Rupo, was in Parijs aanwezig om samen met zijn sociaal-democratische geestesgenoten de overwinning van Hollande te vieren.

Sommige analisten zeiden op voorhand dat een zege van Hollande dramatische gevolgen zou kunnen hebben voor de toekomst van de euro, omdat de socialist grote vraagtekens plaatst bij de in zijn ogen te rigide bezuinigingsplannen zoals die door Merkel worden verdedigd.

Volgens andere analisten is Hollande veel minder gevaarlijk dan europessimisten vrezen. Ze wezen er gisteren al op dat de uitslag in Griekenland, waar misschien niet langer een parlementaire meerderheid is voor besparingen, potentieel bedreigender is voor het voortbestaan van de euro dan de komst van een sociaal-democratische president in Frankrijk.

Tienduizenden aanhangers van Hollande verzamelden gisteravond op de Place de la Bastille in Parijs. Sommigen huilden van blijdschap of opluchting, maar volgens aanwezigen was de sfeer minder uitbundig dan bij de eerste zege van Mitterrand in 1981. Ook de kiezers van Hollande lijken te beseffen dat met zijn zege Frankrijk niet zomaar uit de problemen is. En veel socialistische prominenten reageerden gisteren blij maar ook voorzichtig. „Ik ben ontroerd, omdat ik weet hoe hard François Hollande hiervoor heeft gewerkt en hoe zeer hij dit verdient. Maar ik ben niet euforisch. Het echte werk moet nu pas beginnen”, aldus Manuel Valls, communicatieverantwoordelijke voor Hollande tijdens de campagne.

Hollande kreeg van de aanhangers vooral applaus toen hij zei dat de jeugd en gerechtigheid centraal zullen staan in zijn beleid, en dat hij de republikeinse waarden (gelijkheid, vrijheid, broederschap) in ere wil herstellen.

Sarkozy, die al een tiental minuten na de bekendmaking van de uitslag met zijn reactie kwam, vroeg zijn ontgoochelde aanhangers de democratische keuze van de Fransen te respecteren, en zei de nieuwe president uit de grond van zijn hart veel succes te wensen met de moeilijke tijden die hem wachten.

Sarkozy, de eerste zittend president die niet raakt herkozen sinds Valéry Giscard D’Estaing in 1981, nam de verantwoordelijkheid voor de nederlaag helemaal op zich. „Ik ben de enige verantwoordelijke”, aldus Sarkozy, die zei geen rol te willen spelen in de parlementsverkiezingen in juni. Maar toch zal hij niet helemaal van het politieke toneel verdwijnen, beloofde hij zijn kiezers.

Voor de rechtse partij UMP wachten er spannende tijden. Als de SP ook de parlementsverkiezingen wint, volgt voor de partij een moeilijke periode waarin ze onder druk komt te staan van het extreem-rechtse Front National. Presidentskandidate Marine Le Pen scoorde een historisch hoge 17,9 procent in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen en hoopt de rechtse krachten rond zich te verenigen.

Voor de Franse politici begint vandaag de campagne voor de parlementsverkiezingen, waarvan de eerste ronde over vijf weken plaatsvindt. De socialisten hopen daarbij ook de absolute meerderheid te behalen in de Tweede Kamer, nadat ze vorig jaar al de meerderheid veroverden in de Eerste Kamer.