A.F.Th. Van der Heijden wint Libris Literatuurprijs 2012

A.F. Th. Van der Heijden/ Foto De Bezige Bij

A.F.Th. van der Heijden heeft de Libris Literatuurprijs 2012 gewonnen. Dat is zojuist door juryvoorzitter Robbert Dijkgraaf, tijdens het galadiner voor genodigden in de Spiegelzaal van het Intercontinental Amstel Hotel in Amsterdam, bekend gemaakt. Aan de prestigieuze prijs is een geldbedrag van 50.000 euro verbonden.

De Librisjury, die naast Robbert Dijkgraaf bestaat uit Kester Freriks, Theo Hakkert, Dirk Leyman en Saskia Pieterse, noemt Tonio een roman met een ‘ongeëvenaarde veelstemmigheid’:

‘Alle registers die bij dood en rouw horen, worden op superieure wijze bespeeld: van aankondiging en verzoening tot ontkenning, van woede en verzet tot aanvaarding. In het slotkoor van deze symfonie van de dood klinkt zelfs hoop, hoe genadeloos dat in het licht van de voorgaande gebeurtenissen ook lijkt.’

NRC-Boekenredacteur Arjen Fortuin, aanwezig bij de uitreiking, omschreef de reactie in het publiek op de bekendmaking van de winnaar van de Librisprijs als ’merkwaardig’:

,,Normaal gesproken barst er een enorm rumoer los. Nu viel iedereen, na de bekendmaking van de winnaar, direct stil. Niet uit ontevredenheid. Uiteindelijk gaat ieders gedachte uit naar de dood van die jongen. Via het boek word je direct teruggedreven naar de triest aanleiding van deze roman.”

Uitgever Henk Pröpper, namens Van der Heijden aanwezig bij de uitreiking, sprak tijdens de ceremonie een dankwoord uit namens de auteur. Van der Heijden gaf daarin te kennen dat hij met zijn roman Tonio een stem heeft willen geven. Deze prijs is het klankbord daaronder. Verder bedankte Van der Heijden in het dankwoord zijn vrouw Mirjam Rotenstreich. Tot slot richtte Van der Heijden zich tot zijn overleden zoon:

,,en jij daar Tonio, ik had liever geen requiem voor je gemaakt.”

In een live-interview met Nieuwsuur liet Van der Heijden weten direct na de dood van Tonio de behoefte gevoeld te hebben zijn zoon een stem te geven. ,,Dat verdiende hij”, zei Van der Heijden.

Van der Heijden onderkent dat het schrijven van het boek, dat hij toch vooral als vader schreef, een uiterst moeilijk proces was. Van der Heijden:,,uit masochisme, eigenlijk.”

Van der Heijden zegt goed te kunnen verklaren waarom zijn requiem-roman zo’n succes is:

,,Heel veel mensen die iemand verloren hebben, een kind of een geliefde, zeggen zich in dit boek te herkennen. Mensen willen dit lezen. Maar nog meer mensen die mij schrijven hebben niemand verloren. Ze lezen Tonio om hun eigen angst te bezweren.”

In een recensie schreef Arjen Fortuin het volgende over Tonio van A.F.Th. Van der Heijden:

,,Vergeleken met de rest van zijn oeuvre is dit boek een halve Van der Heijden, of een Van der Heijden tegen wil en dank. Want natuurlijk zit het boek vol met de dwarsverbanden en verwijzingen die Van der Heijden als geen ander kan blootleggen. Zoals het feit dat het ongeluk van Tonio is vastgelegd door een bewakingscamera, net als de dood van Tonnis Mombarg in Homo duplex. Of het feit dat Tonio geboren werd in de zomer waarin het Nederlands elftal werd gehuldigd als Europees kampioen 1988 en dat hij stierf aan de vooravond van het ‘zilveren’ WK 2010. Beide huldigingen komen in het boek voor. In een gewone roman zou Van der Heijden zo’n literair effect ten volle hebben uitgevent, soms op het euforische af. Hij is een schrijver die leeft van het vergroten, liefst tot mythische proporties van wat hij in de wereld aantreft. In Tonio lijkt hij daar amper in geïnteresseerd.”

Tonio werd gekozen uit een shortlist met daarop ook:

- Bittere bloemen van Jeroen Brouwers

- Het bloed in onze aderen van Miquel Bulnes

- Ik, Hollywood van Jan Van Loy

- Naar de overkant van de nacht van Jan van Mersbergen

- Gelukkig zijn we machteloos van Ivo Victoria

Aan een nominatie voor de shortlist is een bedrag verbonden van 2.500 euro. De winnaar krijgt zoals gezegd 50.000 euro. Daarmee bedraagt het totale prijzengeld van de Libris Literatuurprijs 65.000 euro.

In 2011 won de Vlaamse auteur Yves Petry de Libris Literatuurprijs met zijn roman De maagd Marino.