Joling vs. Vanessa - de strijd om een ‘Candle in the Wind’ voor Fortuyn

Gerard Joling zingt 'At your service' op de verkiezingsbijeenkomst van de LPF in het Hotel des Indes in Den Haag in mei 2002. Foto Hollandse Hoogte / Marcel Molle Gerard Joling zingt 'At your service' op de verkiezingsbijeenkomst van de LPF in het Hotel des Indes in Den Haag in mei 2002. Foto Hollandse Hoogte / Marcel Molle

Na de dood van Pim Fortuyn barstte de strijd los om een Nederlandse versie van ‘Candle in the Wind’, het lied ter nagedachtenis aan Prinses Diana waarmee Elton John in 1997 een megahit scoorde. Gerard Joling en Connie Breukhoven - beter bekend als Vanessa - waagden een poging.

Connie Breukhoven/Vanessa - Now you say nothing at all

“Hij is begraven als Lady Di en hij krijgt een lied als Ladi Di,” vertelde Breukhoven tijdens de opname van haar ode aan Pim aan de verslaggever van De Telegraaf. Haar lofzang was een aangepaste versie van de hit van Ronan Keating. Me werd veranderd in you en de titel When you say nothing at all werd omgetoverd tot Now you say nothing at all.

The smile on your face
Lets us know that we need you
There’s a truth in your eyes
Saying you’ll never leave us
The touch of your hand
Says you’ll catch us where ever we fall
You said it best
Now you say nothing at all

Breukhoven leerde Pim Fortuyn kennen tijdens de opnames van ‘Villa Felderhof’. In het begin vond ze hem “een arrogante bal”, maar na een paar uur moest ze haar mening al herzien. Breukhoven in De Telegraaf:

“Pim bleek er zo één te zijn van een grote mond, maar een héél, héél klein hartje. We zijn daar vrienden geworden en gebleven.”

De beelden van dat programma ondersteunden de videoclip bij het nummer.

In de Single top 100 bereikte Breukhoven met haar nummer plek 18. Daarmee bleef ze net iets achter bij de ‘hit’ die Gerard Joling en Jan Rietman opnamen voor Fortuyn.

Gerard Joling & Jan Rietman - At your service

Everyone was sad / the message was so bad.
Democracy has died / and everybody cried,
At 6:09, the sixth of may, became an awful day.

In shameless hate, without no faith,
Our future went so wrong / Our innocence was gone.

Het nummer van componist Rietman was eigenlijk bedoeld als eenmalige hommage aan de vermoorde politicus - door Gerard Joling gezongen op de verkiezingsbijeenkomst van de LPF - maar door de vele reacties besloten Rietman en Joling het nummer op CD uit te brengen. Gerard Joling was trots om op deze wijze zijn gevoelens te mogen uiten, schreef hij destijds op zijn website:

“Toen Jan mij vroeg om At Your Service te zingen heb ik geen moment getwijfeld. Als zanger kan ik zo van mijn gevoelens blijk geven. Oorspronkelijk was het de bedoeling om dit lied maar een keer uit te voeren, maar na de hartverwarmende reacties uit binnen- en buitenland komt het nu toch op cd uit. Ik ben er trots op om op deze wijze mijn gevoelens te mogen uiten.’

At your service (those three words we won’t forget)
At your service ( what you hear is what you get)
Together we are strong,
There’s still so much to be done,
As one country we’ll go on.
Together, together…… We are strong !!!


(Een onofficiële videoclip bij het nummer van Gerard Joling en Jan Rietman)

Kritiek op Joling en Breukhoven

Joling en Breukhoven kregen veel kritiek op hun odes aan Pim Fortuyn: ze zouden een slaatje proberen te slaan uit de moord op de politicus. Dat beeld probeerden beide artiesten van zich af te schudden. Breukhoven in NRC Handelsblad:

“Ik verdien er niks aan, en dat wil ik ook niet. Mijn foto staat ook niet voor op het hoesje. Alleen een witte roos. Ik wil de emotie over de mens Pim Fortuyn met iedereen delen.”

Een aan Dagblad Trouw liet Joling weten dat hij “gewoon een ode” wilde brengen “aan iemand die respect verdient”. Wel gaf hij toe dat hij er achteraf “een dubbel gevoel” bij had.

De componist van ‘At you service’ liet aan Gaysite.nl weten dat het niks nummer niks met politiek te maken had. Rietman:

“Gerard was bevriend met Fortuyn, hij is echt persoonlijk bij het nummer betrokken. Ik kende hem zelf niet goed. Ik heb geen politieke drijfveer te om dit nummer te maken, maar deze aanslag op de democratie heeft niemand onberoerd gelaten. De manier waarop hij Nederland emotioneel heeft gemobiliseerd vind ik fantastisch. Of je nu voor of tegen hem bent, hij heeft iets los gemaakt dat Nederlanders met elkaar verbindt.”

Artiesten moeten zich ook niet met politiek bemoeien, stelde Joling tegen het Rotterdams Dagblad. “Ik heb niks met die partij. Ik zong het alleen voor Pim.” Ook relativeerde hij zijn vriendschap. Joling:

“Ach, een vriend, een vriend. Nu hij dood is, was iedereen zijn vriend. Laat ik zeggen: een kennis. Ik kwam hem vaak tegen bij societyfeestjes. Een paar dagen voor zijn dood had ik hem nog gesproken voor mijn tv-programma. En vlak voor zijn overlijden zei hij nog in een interview dat hij een fan van me was. Zoiets doet je toch wat.”

Artiest onbekend - Lijkenpikkers

Ondanks het verweer en het feit dat de opbrengsten naar een goed doel gingen, in geval van ‘Now you say nothing at all’ naar een standbeeld voor Fortuyn, werd een parodie op de Pim-tributes al snel een hit op internet.

In “uiterst grove bewoordingen”, aldus Het Parool toentertijd, rekenden de schrijvers van het nummer Lijkenpikkers af met Vanessa en Joling, maar ook met de advocaten Spong en Hammerstein, met LPF-partijleider Mat Herben en met Fortuyn zelf.

iedereen is blij
een merchandise erbij
geleefd als een fascist
een volksheld in zijn kist
iedereen, geheel in stijl,
onmiddelijk mediageil
Demonisering is de bron
maar iedereen vergeeeeeeeeet
dat ie d´r mee begon.

‘At your service’ uit hitlijsten geweerd

De meeste aandacht wat betreft de Pim-hits gingen echter niet naar de liedjes zelf of de reacties. Het nummer van Rietman en Joling kwam in de weken na de verkiezingen vooral in het nieuws vanwege de verdachte omstandigheden waarmee het nummer de hitlijsten bestormde.

Mega Charts, het bedrijf achter de Top 100, voelde zich zelfs genoodzaakt het plaatje uit de hitlijsten te schrappen wegens mogelijke fraude. Mega Charts vermoedde dat platenmaatschappij Multidisk de singles massaal zelf opkocht om een hogere positie te krijgen. Multidisk ontkende dat en stelde dat Mega Charts geen rekening hield met klanten die uit emotionele redenen meerdere singles kochten. Het nummer was gewoon te populair, aldus Cor Aaftink van de platenmaatschappij tegen Dagblad Trouw:

“Wij hebben dit nog nooit meegemaakt. Maar alles rond Pim Fortuyn wekt emotie. Van het singeltje zijn in twee weken tijd 100000 exemplaren verkocht. Ik hoorde van een man die er vijftig kocht om ze uit te delen aan de leden van zijn sportschool.”

Componist Rietman vermoedde zelfs dat een onbekende hem dwars wilde zitten, stelde hij tegen RTL Nieuws.

”Iemand die een hekel heeft aan Pim Fortuyn, aan mij of aan Gerard Joling, heeft opzettelijk een grote partij opgekocht om ons in een kwaad daglicht te stellen.”

Uiteindelijk dreigde Multidisk met een kort geding, maar voor het zover kwam boog de geschillencommissie Mega Top 100 zich al over de zaak en besliste dat het nummer gewoon weer terug moest worden gezet in de hitlijsten. Verder dan plek 15 kwam het nummer echter niet, waarmee een Nederlandse versie van Candle in the Wind - dat nummer stond in 1997 zeven weken op nummer één - voor Pim Fortuyn er eigenlijk nooit kwam.