Zweedse successen op het internet

Na Skype en Spotify wil Wrapp het derde Zweedse internetbedrijf worden dat de wereld verovert. Wrapp wil de nummer één te worden in de wereld van social gifting. Over het geheim van het Zweedse technologiesucces.

Steven Derix

De Zweden hebben de naam een beetje een onderkoeld volk te zijn, maar internetondernemer Hjalmar Winbladh laat zich gemakkelijk meeslepen door zijn eigen geestdrift. „Hiermee redden we de retailindustrie”, zegt Winbladh, terwijl hij zijn iPhone omhoog houdt. „En daarmee eigenlijk tegelijkertijd de hele wereld om ons heen.”

Winbladh is in Nederland ter promotie van zijn nieuwe app, die volgens de Zweedse ondernemer nieuw leven zal blazen in de wegkwijnende detailhandel en zal voorkomen dat de winkels verdwijnen.

‘Wrapp’ is een applicatie waarmee je cadeaubonnen kunt versturen aan je Facebookvrienden. Dat lijkt nogal simpel, maar Wrapp is slimmer dan het lijkt. Voor de gevers zijn de cadeaubonnen (gift cards) namelijk gratis. De kosten voor de kortingen komen voor de rekening van de winkelketen – maar alleen als er ook daadwerkelijk iets wordt gekocht. Grote merken als H&M zijn overtuigd van het concept. Sinds november, toen Wrapp van start ging in Zweden, zijn er zo’n 1,5 miljoen cadeaubonnen vergeven. En dat is heel veel, zegt Winbladh, voor een ‘klein’ land met nog geen negen miljoen inwoners. „We hebben een nieuw systeem voor klantenwerving gecreëerd, dat supercool en leuk is om te gebruiken.”

Behalve in Zweden is Wrapp geïntroduceerd in Noorwegen, Groot-Brittannië, en, sinds deze week, in de Verenigde Staten. In de komende weken zullen nog zo’n elf landen, waaronder Nederland, volgen. Doel is om zo snel mogelijk de nummer één te worden in de wereld van social gifting. Nu al zijn er kapers op de kust, zoals Karma, een Amerikaanse cadeauservice die in februari werd gelanceerd. Hjalmar Winbladh verwacht dat er meer concurrenten op de loer liggen. „Daarom moeten we sneller, slimmer zijn dan de anderen en laten zien dat we een beter product bouwen.”

Als dat lukt, kan Wrapp het derde Zweedse internetbedrijf worden dat de wereld verovert, na het gigantische succes van belservice Skype en de online muziekdienst Spotify. Winbladh heeft een aantal grote namen uit de sector achter zich verzameld, zoals Andreas Ehn, een van de wizzkids achter het succes van Spotify. Skype-oprichter Niklas Zennström en Reid Hoffman, een van de oprichters van LinkedIn, investeren in Wrapp en hebben zitting genomen in de directie.

Winbladh verwacht gouden bergen. In de VS wordt elk jaar voor 250 miljard dollar online verkocht, vertelt hij. En de Amerikaanse omzet in – papieren – cadeaubonnen is goed voor maar liefst 100 milard dollar. „Wrapp gaat die industrie op zijn kop zetten”, zegt Winbladh. „We maken cadeaubonnen digitaal en sociaal, en maken er een effectief marketinginstrument van.”

Volgens Winbladh hebben de online winkels tot nu toe een onevenredig voordeel gehad ten opzichte van traditionele retailers. Wrapp trekt die scheve verhoudingen recht, zegt hij. De cadeaubonnen genereren niet alleen meer omzet, ze introduceren de retailers in een wereld die iedereen wil beheersen: de sociale netwerken van Facebook. „Wrapp legt de verbinding tussen en online en offline”, zegt Winbladh. „De traditionele winkels hebben nu een tool die werkt volgens de friend-to-friend reclame van de sociale netwerken. Het is de combinatie van Facebook en de smartphones die dit mogelijk maakt. Dit hadden we niet eerder kunnen doen. Het moment is nú.”

Dat zijn grote woorden. Maar Hjalmar Winbladh weet waarover hij praat. In 1994 richtte hij Sendit op, het eerste bedrijf ter wereld dat email en webtoegang voor mobiele telefoons mogelijk maakte. De vinding was zo revolutionair dat Winbladh zijn bedrijf in 1999 voor 120 miljoen euro kon overdoen aan Microsoft. „Ik was één week lang wereldberoemd in Zweden.” Nog steeds geeft hij leiding aan Rebtel, het grootste Zweedse bedrijf voor bellen via internet.

Het succes van de Zweedse dotcoms is opmerkelijk. Skype en Spotify zijn niet de enige succesverhalen uit Scandinavië; ook de downloaddiensten Kazaa en The Pirate Bay zijn van Zweedse origine. SoundCloud, een netwerk waarmee je muziek online kunt zetten, maakt furore onder muzikanten over de hele wereld. Volgens een analyse van de Zweedse investeringsmaatschappij Creandum hebben Scandinavische zakenmensen in de afgelopen zeven jaar gemiddeld 2,6 miljard euro per jaar verdiend met de verkoop van technologiebedrijven. De grootste klapper maakte Niklas Zennström, die in het afgelopen jaar Skype verkocht aan Microsoft voor 8,5 miljard dollar. „Zennström is de Björn Borg van de Zweedse ondernemerwereld”, zegt Winbladh bewonderend.

Maar wat is het geheim van het Zweedse technologiesucces?

Sommige van de oorzaken mogen Nederlanders bekend in de oren klinken. Zweden heeft een zeer grote internetdichtheid en een hoog opgeleide bevolking, die sterk georiënteerd is op de Angelsaksische wereld. En net als in Nederland heeft Zweden een groot sociaal vangnet. Wie mislukt als internetondernemer, kan terugvallen op een uitkering.

Maar begin jaren negentig droomden maar weinig jonge Zweden van het ondernemerschap, vertelt Winbladh. „Het had totaal geen status. Als je carrière wilde maken, ging je werken bij Ericsson.”

Maar toen stortten de Zweedse huizenprijzen in elkaar, en raakte het land in een diepe financiële crisis. Bij Ericsson werden de ingenieurs ontslagen. En de Zweedse regering, zo vertelt Winbladh, realiseerde zich dat het kleine ondernemers meer moest stimuleren. „Wie tijdens zijn studie een uitvinding doet, krijgt automatisch de rechten”, zegt Winbladh. „En het oprichten van een bv kan binnen 24 uur.” De aanschaf van computers wordt nog steeds gesubsidieerd. Leerlingen krijgen standaard een laptop van school.

Het uiteenspatten van de wereldwijde dotcom-zeepbel in 2000 kostte veel Zweedse internetbedrijven de kop. Maar de internetondernemers begonnen gewoon opnieuw. „Vroeger was een faillissement een schande. Nu nemen mensen een risico, mislukken ze en leren daarvan”, zegt Winbladh. „Tot ze slagen.”

Een alternatief is er ook niet. Winbladh lacht: „Wij betalen tot 55 procent belasting. Plus 37 procent sociale premies. Geld verdienen in loondienst is onmogelijk in Zweden.”