Wie wordt er morgen in Frankrijk tot president gekozen? Vier vragen

Morgen zal bekend worden wie de komende jaren president van Frankrijk wordt: Sarkozy (poster links) of Hollande (rechts). Foto AFP / Nicholas Kamm

Sarkozy of Hollande wordt morgen tot president van Frankrijk gekozen. De Fransen gaan dan naar de stembus voor de tweede ronde van de verkiezingen. Wat staat er politiek en economisch op het spel? Wie kijkt terug op de beste campagne? Wat adviseerden de afgevallen kandidaten hun kiezers? En wat voor president zal Hollande wellicht worden? Vier vragen.

1. Wat staat er morgen op het spel?
Volgens persbureau AP is de uitslag van de Franse presidentsverkiezingen morgen om vier redenen van cruciaal belang:

  • De Europese schuldencrisis. Wint Hollande dan zal het debat over het Europese stabiliteitspact ongetwijfeld verscherpen. Sarkozy en de Duitse bondskanselier Angela Merkel (Merkozy in de volksmond) waren het in ieder geval in woorden eens over stevige bezuinigingen. Hollande lijkt meer te zien in overheidsinvesteringen om de economie weer op gang te brengen.
  • Diplomatie. Sarkozy is wellicht de meest Amerika-vriendelijke Franse president in de afgelopen halve eeuw. Frankrijk heeft onder zijn leiding opvallend eensgezind opgetrokken met de Verenigde Staten, bijvoorbeeld in relatie tot problemen met Iran en Syrië. Ook speelde Frankrijk gewillig een militaire rol in Afghanistan en hielp het bij de Navo-bombardementen in Libië. De vraag is of Hollande, die in ieder geval de Franse troepen in Afghanistan versneld wil terugtrekken, even welwillend staat tegenover alle diplomatieke en militaire plannen van de VS.
  • Belastingen. Hollande wil de belastingafdracht voor de allerrijksten verhogen tot 75 procent van het inkomen. Ook heeft hij plannen voor extra belastingen voor bedrijven die hun winst grotendeels uitkeren aan aandeelhouders en deze dus niet investeren. Sarkozy wil juist de hoge belastingdruk in Frankrijk verlagen. Al stelde hij dan wel weer een hogere btw voor.
  • Immigratie. Een heikel punt in Frankrijk, waar alleen al 5 miljoen moslims wonen met wortels buiten Frankrijk. Sarkozy heeft gezegd dat hij de immigratie met de helft wil terugdringen, tot 100.000 immigranten per jaar. Hollande heeft geen problemen met het huidige aantal mensen dat Frankrijk jaarlijks binnenstroomt. Wel wil hij illegale immigratie harder aanpakken.

Sarkozy zegt dat hij de politiek zal verlaten als hij morgen van Hollande verliest:

2. Wie kende de afgelopen twee weken de beste campagne?
Hollande lijkt het sinds zijn overwinning in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen het best te hebben gedaan. Niet dat hij Sarkozy in de twee weken daarop met de grond gelijk heeft gemaakt, maar hij hield stand en deed dat aanvankelijk zelfs vrij gemakkelijk. Pas de laatste dagen loopt Sarkozy iets in.

Symbool voor het goede optreden van Hollande stond het enige televisiedebat afgelopen week. NRC-correspondent Dirk Vandenberghe schreef daarover:

Sarkozy had aangekondigd dat hij de “zwakke Hollande” zou “verbrijzelen” in het debat, iets wat hij ook nodig had om zijn achterstand van zes tot acht procentpunt in de peilingen goed te maken. Dat gebeurde niet. “Ik heb voor het eerst iemand zijn tanden zien breken op een pudding”, zei een commentator achteraf, verwijzend naar de bijnaam flanby, waarmee Hollande door aanhangers van Sarkozy wordt vergeleken.

Toch verliest Hollande dus wel enig terrein in de peilingen. Hij stond echter zo ver voor dat hij ondanks de voorzichtige inhaalrace van Sarkozy alsnog ruim aan kop blijft gaan. Vanderberghe twitterde gisteren:

Twitter avatar dirkvdberghe dirk vandenberghe Vandaag laatste campagnedag in Frankrijk. Laatste peiling Ipsos: Hollande 52,5%, Sarkozy 47,5%

Sarkozy zelf leek zich gisteren, op de laatste campagnedag, bovendien alvast wat quasi-filosofisch voor te bereiden op een mogelijk verlies. Hij zei volgens persbureau Reuters:

“Er zal een machtsoverdracht plaatsvinden. Het land volgt zijn eigen koers. De natie is sterker dan het lot van hen die haar dienen. Het feit dat de campagne afgelopen is, is meer een opluchting dan een zorg.”

NOS-verslag in aanloop naar de Franse verkiezingen:

3. Wat adviseerden de afgevallen kandidaten hun kiezers?
Een belangrijke meevaller voor Hollande is dat geen van de in de eerste ronde afgevallen presidentskandidaten zijn kiezers het advies gaf op Sarkozy te stemmen.

Marine le Pen van het extreemrechtse Front National stelde dat beide overgebleven kandidaten hun beloftes nooit zouden kunnen waar maken. Steun van de achterban van Le Pen (derde in de eerste ronde) is onontbeerlijk voor Sarkozy om de verkiezingen te winnen. Le Pen zei zelf blanco te gaan stemmen. Vandenberghe twitterde gisteren:

Twitter avatar dirkvdberghe dirk vandenberghe Nieuwe peiling: 41% kiezers Le Pen zegt haar stemadvies te zullen volgen. Dus meer slecht nieuws voor #Sarkozy

Vandenberghe stelde eerder al dat onder aanhangers van de extreemrechtse Le Pen de centrumrechtse Sarkozy opvallend weinig populair is. Veel van deze kiezers zullen in de tweede ronde op de linkse Hollande stemmen om Sarkozy in ieder geval maar weg te krijgen.

De centrumkandidaat François Bayrou gaf evenmin stemadvies, maar zei gisteren wel zelf op Hollande te gaan stemmen. Vandenberghe twitterde daarop:

Twitter avatar dirkvdberghe dirk vandenberghe Is voor het eerst dat man van centrum kiest voor socialistische kandidaat. Met 9% mogelijk doodsteek voor #Sarkozy
Twitter avatar dirkvdberghe dirk vandenberghe Keuze voor #Hollande van @bayrou illustreert hoe diep afkeer voor #Sarkozy is. Loopt extreemrechts achterna, zei hij

Bijna alle kiezers die in de eerste ronde op de extreemlinkse kandidaat Jean-Luc Mélenchon stemden, zullen in de tweede ronde voor Hollande kiezen.

De laatste opiniepeilingen vrijdag gaven Hollande nog altijd een ruime voorsprong:

4. Wat voor president zal topfavoriet Hollande worden als hij wint?
Volgens correspondent Vandenberghe zal Hollande, als hij wint, een stuk rustiger en evenwichtiger zijn dan Sarkozy. Hij zegt:

“Sarkozy was vijf jaar terug de onstuimige, de man met de grootse plannen die het land zou hervormen. Een van de belangrijke slogans van Sarkozy was in 2007 ‘de breuk’, de slogan van Hollande dit jaar is ‘de verandering’. Een verandering is natuurlijk langzamer, minder radicaal dan een breuk.”

Verder heeft Hollande steeds aangegeven een normaler president te willen zijn dan Sarkozy. Hij wil minder druk op de media uitoefenen dan de huidige Franse leider en hij wil minder politieke inmenging in de rechtspraak. Hollande hoopt zo dichter bij het Franse volk te kunnen staan. Vandenberghe denkt dat dit, zeker in contrast met de extravagante Sarkozy, aanslaat bij de Franse kiezers. Al zullen die ook weer niet een te normale president willen. De president moet wel een echte leider zijn.

En omdat uitgerekend leiderschap en charisma de zwakke plekken van Hollande zijn, is de zege voor de socialist nog altijd niet helemaal zeker. Hollande heeft nog zo’n 5 procent voorsprong in de peilingen, maar in polls bestaat een foutmarge. Als die aan beide marge kanten rond de 2,5 procent zou liggen, kan het morgen alsnog spannend worden. Zo niet, dan heet de president van Frankrijk zeer binnenkort François Hollande.