Voor een ecosysteem is elke soort belangrijk

Elke soort telt. Voeg een nieuwe soort toe aan een ecosysteem en de totale biomassa ervan zal toenemen. Het duurt alleen een paar jaar voordat de gevolgen van een grotere biodiversiteit zichtbaar worden (Science, 4 mei).

Dat zijn de uitkomsten van twee langlopende ecologische experimenten, BioCON en BioDIV, die allebei in de jaren 90 in Minnesota (VS) van start zijn gegaan. Biologen bezaaiden toen tientallen lapjes grond met grassen, planten en bomen, in willekeurige samenstelling. Een of twee keer per jaar oogsten de onderzoekers de planten in een klein kwadrant van elk lapje, om de opgebouwde biomassa te bepalen. Biomassa is een goede maat voor het functioneren van een ecosysteem. Als de productiviteit van een grasland afneemt, kunnen er bijvoorbeeld minder planteneters leven.

De meest soortenrijke stukken grond bleken na vijftien jaar nog steeds niet verzadigd: elk jaar nam hun totale biomassa nog toe. Groeiden er minder soorten, dan was de jaarlijkse oogst ook magerder.

De afgelopen jaren wezen steeds meer ecologische studies uit dat een gedeelte van de soorten in soortenrijke ecosystemen overbodig is. Zij zouden zonder veel gevolgen uit een ecosysteem verwijderd kunnen worden. Pas als er een kritiek aantal soorten verdwijnt, stort de blokkentoren in.

De resultaten van de biologen uit Minnesota weerspreken dit ‘Jenga-model’. Volgens hen raken de verschillende soorten op den duur met elkaar vervlochten. Verwijder er eentje, en het ecosysteem begint te rafelen. Zo toonden de onderzoekers aan dat soortenrijke lappen grond meer stikstof, een schaarse voedingsstof, vastleggen. De planten in een diverse gemeenschap hebben daar jaren profijt van: door het wegrotten van bladeren en wortels blijft de stikstof in het systeem.

Dat het verband tussen biodiversiteit en biomassa nog niet eerder zo sterk is aangetoond, ligt aan de korte looptijd van de meeste ecologische studies, denken de Amerikaanse biologen. Veel ecologische experimenten worden na twee jaar afgerond. In een begeleidend commentaar schrijft Bradley Cardinale, universitair docent ecologie aan de universiteit van Michigan: ‘Het is mogelijk dat veel biodiversiteitstudies tot nu toe alleen maar het topje van de ijsberg hebben onthuld – de vluchtige, kortetermijngevolgen.’ Lucas Brouwers