Coalitie onder druk na nederlaag

Labour heeft fors gewonnen bij lokale Britse verkiezingen. Dat heeft de partij niet zozeer aan zichzelf te danken, maar aan de weerzin bij de kiezer tegen de regeringscoalitie.

De uitslag van de Britse gemeenteraadsverkiezingen vergroot de druk op de regeringscoalitie. Zowel de Conservatieven van premier David Cameron als de Liberaal-Democraten van vicepremier Nick Clegg leden fors verlies. De Tories verloren 403 zetels (van de totaal te vergeven 4.862 zetels), de LibDems 329 zetels. Oppositiepartij Labour profiteerde en won 824 zetels. Dat heeft meer met de ontevredenheid van de Britten over het regeringsbeleid te maken, dan met populariteit van de Labour-partij. De opkomst was met 32 procent laag.

Zelfs in Londen, waar de dag voor de verkiezingen nog werd verwacht dat de zittende burgemeester Boris Johnson zou winnen, hadden de Conservatieven het zwaar. Het aantal stemmen tussen Johnson en Labour-kandidaat Ken Livingstone lag zo dicht bij elkaar, dat toen deze krant naar de drukker ging, er nog geen uitslag was.

Opmerkelijk is de winst van de rechtse, eurosceptische UK Independence Party (UKIP), die 13 procent van de stemmen won in die gemeenten waar de partij meedeed. Een proteststem die zich amper in zetels vertaalde (UKIP behoudt alleen de vijf die ze al hadden).

Veel Conservatieven, vooral op de rechtervleugel, hebben nog steeds moeite met de coalitieregering, waardoor het beleid liberaler is dan zij zouden willen. Dat uitte zich vorig najaar in het Lagerhuis ook al toen een grote groep Conservatieven een referendum over de Europese Unie eiste, maar niet kreeg. Zoals het Tory-Lagerhuislid Gary Streeter gisteren signaleerde: „Onze aanhang vindt dat onze leider niet Conservatief genoeg is.”

De LibDems lijken op lokaal niveau de loyaliteit van hun kiezers te verliezen. De partij van Clegg nam tot twee jaar geleden niet deel aan de regering, waardoor de partijleiding nauw contact had met gewone leden. Maar de afstand is groter geworden.

Bovendien hebben ook veel LibDems moeite met de regeringsdeelname, vooral diegenen aan de linkerflank van de partij. Zij vinden dat de partijleiding te veel toegeeft aan de Tories, al zijn veel LibDems milder gestemd dan vorig jaar. Toen was Clegg kop-van-jut na een aantal impopulaire maatregelen. Sindsdien hamert de vicepremier vaker op het typische LibDem-beleid dat hij weet in te voeren.

Toch hebben de twee partijen elkaar op dit moment hard nodig. Zoals ze er nu voorstaan in de peilingen, zal noch Cameron, noch Clegg de regering willen laten vallen. Wel zullen ze waarschijnlijk proberen zich meer te profileren op thema’s die hun achterban belangrijk vindt. Welke dat zijn, zal volgende week blijken in de troonrede.