Weer rode cijfers voor Air France-KLM

Air France-KLM lijdt verlies, wederom. Het luchtvaartbedrijf maakte vanochtend een kwartaalverlies van 368 miljoen bekend. Alle traditionele spelers in de luchtvaart kampen met hoge vaste kosten en dreigen te worden overvleugeld door prijsvechters.

Er is wel wat lef voor nodig, een gezond portie ondernemerszin en een dosis verbeeldingskracht, maar het is wel degelijk mogelijk, zonder enige cent: luchtvaartmaatschappij Air France-KLM kopen. Vandaag nog.

De aandelenkoers van de luchtvaartmaatschappij is laag, het bedrijf is 1 miljard euro waard. De ‘buitenkans’ is overzichtelijk. Met een bod van 1,5 miljard euro krijgen de aandeelhouders een premie van 50 procent. Als er na de geslaagde overname afgerekend moet worden, kan dat gewoon met de inhoud van de kluis op het hoofdkantoor. Air France-KLM heeft 2,4 miljard euro in kas.

Het is een gedachte-experiment, maar de scheve financiële verhoudingen bij de Frans-Nederlandse vervoerder zijn veelzeggend. In het eerste kwartaal van dit jaar leed Air France-KLM een verlies van 368 miljoen euro, zo maakte het concern vanochtend bekend. Dat is 1 miljoen meer dan in dezelfde periode vorig jaar en is een voortzetting van een treurige trend. Het concern verloor de laatste jaren miljarden.

Andere traditionele luchtvaartmaatschappijen als Lufthansa en SAS maakten deze week ook rode cijfers bekend. Alle kampen met slechte resultaten en een dalende beurkoers (zie grafiek) in tegenstelling tot prijsvechters als Ryanair en Easyjet.

Zo is Ryanair op de beurs momenteel zesmaal zoveel waard als Air France-KLM terwijl de omzet van Air France ruwweg het zesvoudige van Ryanair bedraagt. Dat geeft in een notendop de revolutie aan die zich in de sector voltrekt. Traditionele maatschappijen hebben het zwaar, met hogere kosten dan de prijsvechters. Partijen als Ryanair en Easyjet hebben goedkoper personeel, geen grote kantoorkolossen met administratief personeel en vliegen alleen op commercieel aantrekkelijke bestemmingen. Zij hoeven geen duur netwerk in stand te houden.

Lufthansa leed in de eerste drie maanden van dit jaar een vergelijkbaar verlies als KLM. Het concern gaat 1,5 miljard euro bezuinigen, voornamelijk door 3.500 kantoorbanen te schrappen. Bij het Duitse bedrijf werken circa 117.000 man, waarvan 17.000 in administratieve functies. „Moet je voorstellen”, zegt analist Jos Versteeg van Theodoor Gilissen, „3.500 kantoorbanen schrappen. Ik wist als het ware niet eens dat ze er zoveel hadden!”

Ondertussen vlogen nog nooit zoveel reizigers via de Nederlandse luchthavens als vorig jaar. Het vervoer bereikte in 2011 een record van 54 miljoen reizigers, waarvan meer dan 92 procent via Schiphol.

Air France-KLM maakte in het eerste kwartaal 6 procent meer kilometers en vervoerde 2 procent meer reizigers. Maar de kosten stegen veel harder, met name die van brandstof. Tegelijkertijd resulteert de aanhoudend zwakke wereldhandel in een daling van het vrachtvervoer.

De vraag is waarom Air France-KLM het binnen die divisie van traditionele luchtvaartmaatschappijen ook weer slechter doet dan de concurrentie. De belangrijkste verklaring is Frankrijk. „De grootste problemen zitten daar. De Franse overheid is ook voor 17 procent aandeelhouder, de maatschappij de nationale trots”, zegt analist Versteeg. Dat leidt tot opmerkelijke mechanismen. Het concern is weliswaar een nieuwe operatie kostenbesparingen gestart, maar voor het echte werk moet nog gewacht worden op de verkiezingen in Frankrijk. „Pas als die geweest zijn, kan er echt wat gesaneerd worden in Frankrijk. Het concern is daar verbazingwekkend openhartig over”, zegt Versteeg.

Dat nationale gevoel moet niet onderschat worden. Wie kan zich niet het faillissement van het Belgische Sabena herinneren? Een van de eerste vragen was toen: met welke maatschappij moet koning Albert II nu vliegen? Een luchtvaartmaatschappij koop je niet zomaar, er bestaat ook nog zoiets als politiek. Dat Air France-KLM zo weinig waard is op de beurs duidt vooral op een gebrek aan winstperspectief. Wie de luchtvaartmaatschappij koopt, koopt ook een bedrijf met schulden. En, zo zeggen analisten, de lage koers duidt er ook op dat beleggers rekening houden met een uitgifte van aandelen om de balansverhoudingen onder controle te houden.

De moeilijke markt van kostenstijgingen en scherpe prijsconcurrentie vraagt om onorthodoxe oplossingen. In de Verenigde Staten was deze week voor het eerst zoiets te zien. Delta Airlines, een strategische partner van KLM, besloot zelf een raffinaderij te kopen om zo de kerosinekosten beter in de hand te kunnen houden.