Waar komt het woord stationcar vandaan?

Tom van Duyn (21) uit ‘s-Hertogenbosch merkte op dat vrijwel ieder automerk een stationcar in de collectie heeft. Is dat een Nederlands of een Engels woord, vraagt hij zich af.

Stationcar is een pseudo-Engels woord, vertelt etymoloog Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut. Ze bestudeert de herkomst van woorden. „Pseudovormen worden beschouwd als leenwoord, maar komen in die taal helemaal niet voor. Een ander voorbeeld is ladyshave.”

Stationcar, een personenauto met grote bagageruimte, kun je maar beter niet in Amerika gebruiken, waarschuwt Van der Sijs. „Ze zullen je niet meteen begrijpen, want ze gebruiken het woord station wagon. En de Britten het woord estate car. Mogelijk ligt een contaminatie, een foutieve vermenging van deze twee woorden, aan de basis van de stationcar.”

Toch even terug naar de oorsprong van het woord. Eind negentiende eeuw dook station wagon voor de eerste maal op in de Amerikaanse pers. De betekenis: een voertuig dat door paarden wordt voortgetrokken en reizigers naar het station brengt. Later, in 1903, sprak het blad Motor World over ‘een nieuw model dat voor het eerst wordt tentoongesteld’. Sinds die tijd gebruikt de Angelsaksische wereld station wagon voor een ruim personenvoertuig.

Het duurde vervolgens nog dertig jaar voordat het woord – in een andere vorm – Nederland bereikte. Het is onduidelijk hoe stationcar kon verbasteren, maar in 1935 maakte ons land voor het eerst kennis met dit woord. De Haagse avondkrant Het Vaderland meldde dat ‘bij het 2de regiment onbereden artillerie een Ford-stationcar werd aangeschaft’.

Men sprak stationcar toen nog uit als sta-ti-on-kar, zegt Van der Sijs. Pas toen de definitie in de jaren vijftig alom bekend werd, sprak men het woord op z’n Engels uit. De definitie rekte toen op tot ‘type auto’.”

Het stationmodel is overigens – na de hatchback – al jaren het best verkochte autotype van Nederland, meldt branchevereniging RAI. In alle regionale en landelijke kranten van 2011 wint het woord stationwagen overigens nipt de strijd van stationcar: 228 om 190 keer gepubliceerd.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl