Veilige asielstatus helpt vluchteling het meest

Met vluchtelingen die in hun land van herkomst gemarteld zijn, gaat het het snelst beter als ze weten dat ze definitief in hun nieuwe vaderland mogen blijven. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek onder 115 mannen en 57 vrouwen die uit – voornamelijk – Aziatische en Afrikaanse landen naar de Verenigde Staten vluchtten.

De getraumatiseerde vluchtelingen zochten behandeling voor hun psychische problemen. Bij het begin van de behandeling, in een gespecialiseerd traumacentrum voor slachtoffers van marteling, vulden ze vragenlijsten in over hun psychische en daarmee samenhangende lichamelijke klachten. Zes maanden later deden ze dat opnieuw. De resultaten zijn eerder deze week online verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy.

Van de deelnemers aan het onderzoek wisten de meesten (ruim tweederde) bij het intakegesprek niet of ze in de Verenigde Staten mochten blijven. Vluchtelingen die tijdens het onderzoek te horen kregen dat dat mocht, vertoonden de grootste teruggang in depressieve symptomen, angstklachten en posttraumatische stress. Alleen de lichamelijke klachten verbeterden niet door die verandering in asielstatus.

De behandeling die de politieke vluchtelingen kregen, was interdisciplinair. Psychotherapie en (taal)onderwijs leken over het algemeen te helpen bij het verminderen van de psychische problemen – wie meer van zulke sessies volgde, knapte beter op. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat deze interventies onderzocht zijn zonder controlegroep. De verbeteringen kunnen dus ook zijn gekomen doordat de tijd verstreek.

Psychiatrische behandeling (dus met medicijnen) en medische hulp, rechtsbijstand en hulp vanuit het maatschappelijk werk leverden – in elk geval in deze periode van zes maanden – geen significante verbetering op.

Sowieso was het effect van asielstatus het sterkst. En dat deel van de studie is in feite een quasi-experiment: die veranderende asielstatus is onvoorspelbaar en speelt de rol die, zeg, een aardbeving ook kan spelen in een onderzoek. Het effect van asielstatus is natuurlijk ook niet strikt experimenteel te onderzoeken: het is onethisch om mensen op basis van willekeur in te delen in een groep die wel, en een groep die niet in een nieuw thuisland mag blijven.