Column

Hoofd en hart

In de profielschets van de komende lijsttrekker van het CDA staan tien gewenste persoonlijkheidskenmerken. Bovenaan natuurlijk: ‘Authentiek’, want authenticiteit is de Haarlemmer olie van de moderne politicus.

Dan volgt het onvolprezen: ‘Betrouwbaar en integer’.

En even daaronder staat nog: ‘Eerlijk en betrouwbaar’.

Je ziet de sollicitatiegesprekken al voor je:

„U scoort misschien wat laag op het punt ‘Betrouwbaar en integer’.”

„O ja? Maar ik ben zo ‘Eerlijk en betrouwbaar’!”

Een beetje CDA’er draait daar zijn hand niet voor om. Alle politiek is rijk aan woordkunstenaars en het CDA heeft bovendien theologe Jacobine Geel. De CDA-hertaalster legde begin dit jaar met verve uit waarom het begrip ‘compassie’ toch maar niet in de CDA-beginselen was opgenomen. Dit terwijl zij in oktober, toen iedereen zich nog druk maakte over Mauro Manuel, op het CDA-congres had aangekondigd dat het CDA zich nadrukkelijk mét compassie zou gaan profileren. Maar in januari vond Jacobine Geel na lang vergaderen met het CDA-bestuur: „Compassie kan geen politiek begrip zijn, want compassie is geen intentie van het CDA die hertaald moest worden.”

Bij zoveel pendulelogica zou men het hoofd jammerend in een emmer ijswater willen duwen. Maar je hoofd koel houden, dat is bij sommige CDA’ers plotseling juist weer helemaal uit, nu het kabinet is gevallen.

Kijk maar naar de demissionaire staatssecretarissen Bleker en Knapen, er als de kippen bij om duidelijk te maken dat er een groot verschil was tussen hun samenwerking met de PVV, en wat zij van binnen eigenlijk wilden. Ook minister van Immigratie, Integratie en Asiel Leers bleek maar weer eens een mens met gevoelens, die bij nader inzien helemaal niet strookten met die van de PVV.

De kroon spant deze week Liesbeth Spies. Zij stelt zich kandidaat als lijsttrekker van het CDA. De demissionair minister van Binnenlandse Zaken verwees het verbod op de dubbele nationaliteit en het boerkaverbod in De Volkskrant feestelijk naar de prullenbak, ofschoon zij beide als minister fel verdedigde. Maar ach, dat was haar hoofd maar:

„Je hoofd zegt ja, maar je hart gaat niet vanzelf mee.”

Ratio, dat is in andere woorden zó gedoogconstructie: Hart is het nieuwe hoofd!

Niet het terugkomen op eerdere standpunten, het compromissen willen sluiten, of zelfs het volkomen van richting veranderen is hier het punt. Zie het koele optreden van CDA-fractievoorzitter en kandidaat-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma: zo gaat politiek. Griezelig is het gemak waarmee CDA’ers als Spies, om zich niet te hoeven verantwoorden, eventjes publiekelijk van hoofd naar hart schakelen.

Wie het hart zomaar boven het hoofd plaatst, geeft feitelijk de macht aan het instinct. Instinct doet het uitstekend in verkiezingen, omdat het ‘authentiek’ is en niet elitair. Maar instinct is ook: volkomen wispelturig en licht ontvlambaar. Instinct kan monsters baren.