Herdenking Vorden rustig verlopen - ‘honderden liepen langs Duitse graven’

De plek in Vorden waar de Duitse militairen begraven liggen. Foto Hollandse Hoogte / Luuk van der Lee

De jaarlijkse dodenherdenking in Vorden is vanavond in traditionele vorm rustig en normaal verlopen. Na de twee minuten stilte kozen bijna alle van de honderden aanwezigen er wel voor om langs de graven van Duitse soldaten te lopen, nadat het de burgemeester van Bronckhorst eerder vandaag door de rechter was verboden.

Enzo van Steenbergen, verslaggever voor NRC Handelsblad, woonde de omstreden herdenking vanavond bij. Na afloop meldt hij dat de ceremonie “als normaal” verliep. Wel waren er relatief veel bewakers en agenten op de been, zo viel hem op:

“De twee minuten stilte verliepen als gewoonlijk, net als het volkslied. De man die het woord had en de leiding over de ceremonie hield, gaf aanwezigen vervolgens de keus om niet langs de graven van Duitse soldaten te wandelen als eerbetoon, of om hem te volgen om dit wel te doen. Bijna alle van de aanwezigen volgden hem vervolgens, ongeveer een paarhonderd man. Er werden door enkele passanten bloemen op de grafstenen gelegd.”

Van Steenbergen sprak hierop met een aanwezige Joodse man die tijdens de Tweede Oorlog ondergedoken had gezeten, Frist Gies, die zich als fel tegenstander opstelde van deze manier van herdenken. Van Steenbergen:

“Deze man stond met een grote Israëlische vlag op de begraafplaats. Hij zei dat “Nederlanders hun rug niet recht kunnen houden”, en dat het daarnaast belangrijk is “om nee te kunnen zeggen.” Al met al was hij erg teleurgesteld in de aanwezigen.”

De kortgedingrechter besloot eerder vandaag nog dat de burgemeester van Bronckhorst niet, zoals hij had aangekondigd, langs de Duitse graven mocht lopen:

“Herdenking aan dode Duitse soldaten kan passend zijn, maar niet op 4 mei en niet in één adem met de herdenking van slachtoffers van het Nazi-bewind.”

De gemeente maakte naar aanleiding van deze uitspraak vandaag bekend dat deze een andere rol zou innemen dan aanvankelijk was gepland:

“Door de uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Zutphen is de rol van de gemeente Bronckhorst bij de herdenking echter gewijzigd. Vertegenwoordigers van de gemeente zullen de plechtigheid bijwonen, maar er zullen geen gemeentelijke vertegenwoordigers langs de Duitse graven lopen. Hiermee respecteren we de uitspraak van de rechter.”

Herman Loonstein, de advocaat van Federatief Joods Nederland (FJN) dat het kort geding aanspande, zei vanmiddag in een reactie tegen NRC Handelsblad dat hij hoopte dat de herdenking zou worden afgelast in Vorden:

“Dit is een baanbrekende uitspraak. Ik ben heel blij voor de slachtoffers. Het wordt een leidraad voor 4/5 mei comités in de toekomst. Ze zullen zich allemaal achter de oren gaan krabben: waar liggen de grenzen? Ik hoop dat het comité in Vorden in de geest van de uitspraak handelt en de herdenking alsnog aflast vanavond.”