Na Zuid-Soedan stemt ook Soedan ‘in principe’ in met vredesplan

SPLA-N-rebellen in het zuiden van Soedan. De SPLA-N vecht voor afscheiding van het noordelijke Soedan en zoekt aansluiting bij Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran Tomasevic

Soedan heeft ingestemd met een vredesplan van de Afrikaanse Unie (AU) dat een oorlog tussen Zuid-Soedan en Soedan moet voorkomen. Volgens de AU heeft Sudan gisteravond laat ‘in principe’ ingestemd, zo meldt persbureau AP. Zuid-Sudan besloot zich al eerder achter het plan te scharen.

Belangrijkste punt van het in het zevenstappenplan is dat de twee landen voor komende dinsdag de vastgelopen onderhandelingen nieuw leven inblazen. De AU wil dat het noorden en zuiden met elkaar in gesprek gaan over de gedeelde grens, burgerschapskwesties en de opbrengst van de oliewinning.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties stemde gisteren in met een resolutie waarin werd gedreigd met sancties als Soedan en Zuid-Soedan het geweld geen halt toe roepen en hun onderhandelingen niet voortzetten.

Sinds begin deze week werd er bovendien eindelijk weer olie uit de grond van Heglig gepompt, het olieveld in betwiste grensgebied dat Zuid-Soedan vorige maand innam en tien dagen later weer afstond.

De VN-Veiligheidsraad stemde gisteren in met een resolutie over de strijd tussen Soedan en Zuid-Soedan:

Strijden en overleggen in Soedan onderdeel van zelfde strategie

Dat Soedan en Zuid-Soedan nu toch weer aan de onderhandelingstafel lijken te gaan zitten, hoeft volgens NRC-correspondent Koert Lindijer niet te verrassen. Niet alleen omdat hij bij het begin van de strijd om Heglig al aangaf dat geen van beide landen daadwerkelijk zaten te wachten op een oorlog, maar ook omdat afwisselend vechten en onderhandelen past in een lange Soedanese traditie. Lindijer schrijft in de krant van vanmiddag:

"Nog verenigd in één land lagen de zwarte zuiderlingen en de goeddeels gearabiseerde noordelingen constant met elkaar overhoop. Strijden en overleggen vormden toen al onderdeel van dezelfde strategie."

En Lindijer geeft twee even concrete als recente voorbeelden om deze bewering te staven:

"Soedan bezette in mei vorig jaar het omstreden grensgebied Abyei, verdreef de zwarte bevolking en liet gearabiseerde nomaden hun plaats innemen.
Geconfronteerd met dit fait accompli moesten de VN wel akkoord gaan met de eis van Khartoum om er een vredesmacht van 3.800 Ethiopische soldaten te stationeren. Vanuit een sterke positie kan Khartoum nu aan overleg over Abyei beginnen. Zuid-Soedan probeerde eenzelfde tactiek met het gebied Heglig. In samenwerking met een coalitie van Soedanese rebellengroepen bezette het Zuid-Soedanese leger twee keer in de afgelopen maand Heglig. Juba kondigde aan alleen te vertrekken als de VN soldaten zouden sturen. Maar het riep met de invasie van Heglig de woede van de VN over zich af die het een illegale bezetting noemden. Zuid-Soedan had op het cruciale moment geen ambassadeur bij de VN gedetacheerd om zijn gelijk te bepleiten. Het Zuid-Soedanese leger trok zich terug en vicepresident Riek Machar erkende gefaald te hebben in het diplomatieke spel rond Heglig."

Soedan moest wel terugkeren naar onderhandelingstafel

Toch moest Soedan, ondanks dit falen van Zuid-Soedan, ook nu wel terugkomen naar de onderhandelingstafel. Lindijer schrijft:

"[Het Soedanese] leger incasseerde zware verliezen in Heglig – honderden soldaten werden gedood – zijn [Omar Hassan al-Bashir] officieren verafschuwen het op vele fronten tegelijk te moeten vechten. Zijn steun onder Arabische landen brokkelt af en in de gelederen van zijn Nationale Congrespartij worden de messen geslepen om hem af te zetten. Soedans economie krimpt en de tekorten aan consumptiegoederen leidt tot onvrede in de straten van de hoofdstad."

Of de voor dinsdag te hernieuwen onderhandelingen ook daadwerkelijk succesvol zullen zijn, is ondertussen nog maar de vraag. De grensgebieden Kafia Kingi, Abyei en Heglig blijven omstreden.

En er zijn nog bijna een half miljoen Zuid-Soedanezen in Soedan. Hun status is onduidelijk en veel van hen vechten in verschillende rebellenbewegingen voor afscheiding van het noordelijke Soedan.

Update 17.02 uur: Zuid-Soedan beschuldigt Soedan van nieuwe bombardementen
Het leger van Zuid-Soedan beschuldigt Sudan van bombardementen en nieuw artillerievuur vandaag aan de rand van de betwiste gebieden. Dit ondanks dreigende sancties van de VN-Veiligheidsraad. Philip Aguer, woordvoerder van de Zuid-Soedanese leger zei eerder vanmiddag:

"Hun vliegtuigen hebben een basis van ons gebombardeerd en beschoten. Het is een teken dat zij [Soedan] zich voorbereiden op een grondaanval."