Geen wreedheid gaat te ver

Onlangs verscheen de serie Game of Thrones op dvd. De kijker wordt meegezogen in een fantasiewereld waarin mensen elkaar op ongekende wijze naar het leven staan.

Redacteur Televisie

Het jongetje beklimt de kasteeltoren zoals hij zo vaak heeft gedaan, onbevangen. Maar boven aangekomen ziet hij iets wat niemand mag zien: de koningin paart met haar broer. En zij zien hem. En dan duwt hij het kind weg, bijna achteloos, van de toren af.

Dat is nog maar de ijzingwekkende climax van de eerste aflevering van Game of Thrones. Er volgen er nog vele. Wie net zo graag huivert als geniet, kan bij deze geniale dramaserie zijn hart ophalen.

In een naar de Middeleeuwen gemodelleerde fantasiewereld liggen landen en zeeën op een andere plek dan wij ze kennen en duren zomers negen jaar, maar de strijd om de macht is vertrouwd menselijk: geen wreedheid gaat te ver.

Tongen worden met de hand uitgerukt, lichamen worden opengesneden, vingers afgebeten en een hoofd met kokend goud overgoten. „Wie het spel der tronen speelt, wint of sterft”, zegt de koningin. „Er is geen middenweg.”

Game of Thrones is een trommelvuur van geweld, seks en menselijke zwakheden. Geschillen worden beslecht met het zwaard. In essentie is het een botsing tussen twee families in een mythisch koninkrijk. Tegelijk zijn er bedreigingen van buitenaf. Buiten de honderden meters hoge ijsmuur die in het arctische Noorden het rijk afschermt, zijn er tekenen dat de Witte Slapers zijn ontwaakt uit hun duizendjarige slaap. En aan de overzijde van de Smalle Zee zinnen kinderen van de vorige monarch op wraak met hulp van een ruig steppenvolk, geleid door een geestverwant van Dzjengis Khan.

Met deze serie is het enthousiasme voor deze vorm van fantasy voor het eerst na de verfilming van Lord of the Rings weer teruggekeerd bij het grote publiek. Anders dan bij de tovenarij in Harry Potter gaat het om een groteske en romantische vertekening van de Middeleeuwen, een kluwen aan verhaallijnen en een grote hoeveelheid personages, elk behept met familievetes die generaties teruggaan.

De publieke aandacht werd stap voor stap verworven. Naar de pilot keken in 2011 maar 2,2 miljoen Amerikanen (tegen 4,8 miljoen naar de pilot van Boardwalk Empire). Maar met de kijkers voor herhalingen, recorders en on demand erbij opgeteld, finishte de serie op een respectabele 9,3 miljoen kijkers gemiddeld.

Wat hielp, was de aandacht voor het epos Het lied van ijs en vuur van auteur George R.R. Martin, waar de serie op is gebaseerd. De serie is genoemd naar het eerste deel van zijn boeken. Vorig jaar verscheen deel 5 en dat werd een flinke bestseller in de VS. Bovendien scoorde de serie maar liefst 13 Emmynominaties, waaronder die voor beste drama – naast erkende hits als Mad Men, Dexter en The Good Wife. Reden voor het tijdschrift Time om Martin te kiezen tot een van de meest invloedrijke mensen van 2011 in de VS.

Vorige maand keken zo’n 4,5 miljoen mensen naar de nieuwe afleveringen van seizoen 2. Abonneezender HBO is tevreden en kondigde onlangs een derde seizoen aan.

Wat Game of Thrones in het eerste seizoen zo aantrekkelijk maakt voor een groot publiek, is dat het spannende verhaal van Martin betrekkelijk dicht bij het realisme blijft – al zijn er eerste glimpen van ondoden en draken. De toon van de serie is donker en grimmig, ook dat is anders dan in andere fantasy.

Je snapt ook waarom die boeken van Martin zo rond de duizend pagina’s dik zijn: niet alleen de verhalen, ook de personages zijn tot in detail uitgewerkt. Game of Thrones mag visueel spetteren – met pronte kastelen, bonte kleding, luxueuze bordelen en een majestueuze ijsmuur – de levensgeschiedenissen die de personages elkaar vertellen en de venijnige dialogen die worden gevoerd, fonkelen net zo hard. En dan valt vooral op dat de makers nieuwe tinten valsheid in de mens vinden. Er blijken nog ongebruikte manieren te zijn om de ander te kwellen.

De grootste kwaliteit is dat dit propvolle en climaxrijke verhaal zo prettig gedoseerd wordt verteld, met goed gemikte overgangen tussen de drie belangrijkste locaties. Als de makers je verrassen, dan krijg je niet zomaar een plotwending – het is meteen een klap op je hoofd. Ook de verantwoordelijken van HBO schrokken toen bleek dat het hoofd van een hoofdpersoon, in wie de kijkers veel hebben geïnvesteerd, zomaar op een staak kan eindigen.

Games of Thrones heeft alles in zich om, net als een serie als Lost, langzaam maar zeker het realisme los te laten en de kijker mee te zuigen in onwaarschijnlijkheden, zonder dat deze nog in staat is van het verhaal weg te lopen. De Lost-kijker eindigde als sciencefictionliefhebber. Game of Thrones maakt een fantasy-fan van je.

En dan nog. Een wereld van zwaardgevechten, perversiteiten en kille intriges zou geen negen uur te verdragen zijn zonder enkele figuren die lichtheid, ironie en intelligentie inbrengen. Daarvoor is er onder meer de andere broer van de koningin, de dwerg Tyrion – ook wel gnoom of halfman genoemd. Hij gebruikt zijn bevoorrechte positie om te drinken en te hoereren, maar ook om de hofnar te spelen: geestig en onbevreesd ontmaskert hij hypocrisie. Een dagtaak. De kleine acteur Peter Dinklage maakt van deze Tyrion een smeuïge melange van nonchalance en bijtend cynisme.

Het is geen slechte carrièrestap van Carice van Houten om in dit prestigieuze project te stappen. Mede door haar substantiële bijrol in het seizoen 2 kan de serie in Nederland rekenen op extra bekendheid. De vraag is of ze op haar plek is.

In de eerste afleveringen etaleert ze een twijfelachtige vleug Hollands melkmeisje in haar rol van gestoorde Keltische priesteres. Ze houdt wel een Nederlandse traditie in ere door al vrij snel haar jurkje te laten vallen en naakt haar meester te verleiden.