Blinde activist wil China toch verlaten - Chen voelt zich ‘in de steek gelaten’

Chen en zijn gezin, met op de achtergrond ambassadeur Locke, in het ziekenhuis. Foto AP

De Chinese blinde activist Chen Guangcheng is van gedachten veranderd: hij wil niet langer in China blijven. Een woordvoerder van de Amerikaanse ambassade heeft vanochtend bevestigd dat hij het land samen met zijn familie wil verlaten.

De woordvoerder meldt tegenover persbureau AP dat Guancheng met zijn familie het besluit heeft genomen om niet in China te blijven. Hij heeft eerder gezegd hier juist wel te zullen blijven, nadat hem werd beloofd dat hij als een normale burger zal worden behandeld.

Chen voelt zich ‘in de steek gelaten’

Nadat hij gisteren vrijwillig de Amerikaanse ambassade had verlaten en had geroepen “Hillary wel te kunnen kussen”, zei hij vandaag alsnog asiel te willen aanvragen in de VS. Via CNN deed hij een rechtstreekse oproep aan president Obama dat verzoek in te willigen:

“Doet u alstublieft alles wat u kan om mij en mijn familie hier weg te krijgen. Ik voel mij nu zeer onveilig, want alle Amerikaanse diplomaten zijn vertrokken en onze afdeling wordt bewaakt door Chinese politiemannen.”

In een gesprek met zijn advocaat Teng Biao voegde Chen daar aan toe dat hij zich “enorm in de steek gelaten” voelde door de VS. Guangcheng verbleef de afgelopen zes dagen op de ambassade, nadat hij was ontsnapt uit zijn zwaarbewaakte woning. De activist was veroordeeld tot huisarrest door zijn protest tegen de eenkindpolitiek. De situatie dreigt sindsdien een grote politieke complicatie te vormen voor de verstandhouding tussen China en de Verenigde Staten.

Advocaat: Chen is onder druk gezet

Gisteren verliet hij naar eigen zeggen en volgens Amerikaanse diplomaten vrijwillig de ambassade. Zijn advocaat nuanceert deze lezing nu. Chen zou onder druk zijn gezet met het argument dat als hij naar de VS zou uitwijken zijn vrouw en twee kinderen niet mee zouden mogen en niet langer veilig waren in China.

Volgens onze correspondent Oscar Garschagen heerst er verwarring over de vraag of de overeenkomst nog geldig is die de Amerikanen en de Chinezen over Chen hebben bereikt nu hij van mening is veranderd:

“Inhoudelijk is over dat akkoord niets bekend, maar het komt er in elk geval op neer dat de Chens zijn bevrijd uit hun negentien maanden durende huisarrest. Het is mogelijk dat aan Chen alsnog een visum wordt verleend of dat hij om medische redenen naar de VS mag reizen. Een terugkeer naar de ambassade van de VS is uitgesloten. Amerikaanse diplomaten beperkten zich vandaag tot de verzekering dat zij er nauwgezet op zullen toezien dat de afspraken met China worden nagekomen.”

De zaak van Chen, die campagnes voerde tegen gedwongen abortussen en sterilisaties, is al jaren een van de drie zogeheten ‘sleutelzaken’ in de Amerikaanse mensenrechtendiplomatie in China. Ook enkele Chinese dissidenten reageerden aanvankelijk positief op de overeenkomst die eerder werd gesloten volgen Garschagen:

“Zij zien in de overeenkomst over Chen als een teken dat de hervormers het in de top van de communistische partij aan het winnen zijn van de hardliners. Met zijn vlucht naar de Amerikaanse ambassade en de verwarrende nasleep heeft Chen ervoor gezorgd dat Hilary Clinton werd gedwongen de mensenrechten in China aan de orde te stellen bij de vandaag begonnen strategische en economische dialoog met China. Enkele jaren geleden werd juist besloten geopolitiek en economie te scheiden van de ‘mensenrechtendialoog’.”

Momenteel bezoekt Clinton China voor een nieuwe ronde van gesprekken tussen beide grootmachten. De minister van Buitenlandse Zaken protesteerde eind vorig jaar op haar eigen blog nog tegen het huisarrest van de blinde advocaat Chen. Clintons blog werd na drie uur door China geblokkeerd.