Arabische Lente goed én slecht voor vrije pers

Voor het eerst in achtjaar is de wereldwijde persvrijheid licht verbeterd. Dit wordt vooral veroorzaakt door positieve ontwikkelingen in een paar Arabische landen.

Dat schrijft de Amerikaanse organisatie Freedom House in zijn jaarlijkse rapport Freedom of the Press. De organisatie zet zich sinds 1941 in voor democratisering, politieke vrijheid en mensenrechten.

De persvrijheid ging licht omhoog door ontwikkelingen in Egypte, Libië en Tunesië. „Nieuwe media in Libië en Tunesië zijn nu nog verre van perfect, maar ze zijn wel cruciaal voor democratische ontwikkelingen in de regio”, aldus David J. Kramer van Freedom House in een verklaring. Egypte blijft zorgelijk.

De Arabische Lente had ook een negatief effect op de persvrijheid. In China en andere autoritaire staten daalde die, omdat de overheid het nieuws uit het Midden-Oosten voor hun bevolking zoveel mogelijk verborgen wilde houden.

Freedom House bekritiseert landen in het Midden-Oosten zoals Syrië en Bahrein en elders in de wereld waar autoritaire regimes in de verdediging zijn gedrongen en waar een nog onveiliger situatie voor journalisten is ontstaan.

Hoewel het wereldwijde gemiddelde is gestegen, daalde het aantal landen waar de pers volledig vrij is. In eenderde van alle landen is dat het geval, in eenderde heerst gedeeltelijke vrijheid en eenderde is onvrij. Freedom House noemt onder meer Hongarije waar de regering een strenge mediatoezichthouder heeft ingesteld en Chili waar journalisten vaker ernstig worden lastig gevallen.

Bovenaan de ranglijst staan Finland, Noorwegen en Zweden. Daarna volgen België, Nederland, Denemarken, Luxemburg en Zwitserland. Op plek 130 van 197 onderzochte landen staat Oekraïne, binnenkort met Polen gastland van het EK voetbal. De minste persvrijheid is in Eritrea, Oezbekistan, Turkmenistan en Noord-Korea.

Net als Reporters sans frontières en het Comité voor de bescherming van Journalisten brengt Freedom House de persvrijheid in kaart. De Amerikanen hanteren 23 criteria (juridisch, politiek, economisch). Communicatiewetenschappers stelden in 2006 dat Freedom House de persvrijheid het meest accuraat bepaalt.

Rapport: www.freedomhouse.org. Programma over persvrijheid vandaag in Pakhuis De Zwijger, Amsterdam, zie www.persvrijheid.nl.