Spijkerharde afrekening met Murdoch

Een commissie van het Britse Lagerhuis kwam gisteren met een vernietigende conclusie. Mediamagnaat Rupert Murdoch is „ongeschikt” om een mediabedrijf te leiden.

Tekening Ruben L. Oppenheimer

„Rupert Murdoch is „niet de geschikte persoon” om een belangrijk internationaal bedrijf te leiden. Dat vernietigende oordeel velde de Britse Lagerhuiscommissie voor Media gisteren over de 81-jarige mediamagnaat.

De top van News International heeft bovendien bewust het Britse parlement misleid over de omvang van het afluisterschandaal, en moederbedrijf News Corp vertoont „grote gebreken in zijn bedrijfsleiding”. Het instinct van de top was schandalen „toe te dekken, in plaats van de schuldigen te bestraffen”.

In een verklaring erkende News Corp dat er „ernstige fouten” zijn gemaakt bij News of the World en dat de reactie van het bedrijf daarop „te langzaam en te defensief” was geweest.

De gevolgen van dat ene zinnetje over ongeschiktheid kunnen groot zijn voor Murdoch. De Lagerhuiscommissie heeft weliswaar geen mogelijkheden voor verdere stappen, en het parlement kan haar conclusies na stemming alleen nog onderstrepen, maar mediatoezichthouder Ofcom zei al „met belangstelling” de conclusies van het rapport te hebben aangehoord.

Ofcom doet sinds vorige week onderzoek naar de geschiktheid van News International als grootaandeelhouder van satellietzender BSkyB. Mocht Murdoch, die de zender oprichtte, geen „geschikte en deugdelijke” eigenaar zijn, dan kan de toezichthouder de uitzendlicentie intrekken of eisen dat zoon James terugtreedt als bestuurslid.

Het oordeel van de Britse Lagerhuiscommissie wordt bovendien in de Verenigde Staten met interesse gevolgd. News Corp, dat onder meer Fox News bezit, dreigt ook daar te worden aangeklaagd door slachtoffers van het afluisterschandaal, en de federale recherche FBI doet onderzoek naar omkoping van ambtenaren door News Corp-journalisten. Onder de Amerikaanse wet kunnen eigenaren persoonlijk verantwoordelijk worden gesteld voor wat hun werknemers deden, zeker als zij „bewust blind” waren voor wat er in het bedrijf gebeurt, zoals de Lagerhuiscommissie stelt.

De Amerikaanse aandeelhouders, vertelde de mediamagnaat vorige week, eisen intussen dat hij zijn Britse krantentak van de hand doet – die levert sinds vorig jaar zomer immers alleen maar problemen op. Een aantal wil tijdens de jaarvergadering in oktober Murdochs positie als bestuursvoorzitter ter stemming brengen. James wacht zeker de toorn van de aandeelhouders.

Ook de positie van Colin Myler, oud-hoofdredacteur van tabloid News of the World, kan in gevaar komen. Hij heeft het Lagerhuis misleid, is de conclusie. Myler leidt nu de New York Daily News.

Lichtpuntje voor Murdoch is dat de Lagerhuiscommissie verdeeld is. Juist de zin over zijn „ongeschikt” zijn werd maar door zes van de tien leden gesteund, en de voorzitter onthield zich van stemming.

Labour-Lagerhuislid Tom Watson was opnieuw een van de grootste critici van Murdoch: „Meer dan enig ander levend individu is hij schuldig. Moreel zijn het zijn daden. Hij betaalde de rattenvanger van Hamelen, hij bepaalde welke toon er werd gespeeld.” Eerder vergeleek Watson James Murdoch al met een maffiabaas, en News Corp met een criminele organisatie.

Watsons kritiek ging te ver voor zijn Conservatieve collega’s. Lagerhuislid Louise Mensch zei dat er „geen bewijs” is voor de ongeschiktheid van Rupert Murdoch.

Volgens haar is de commissie met het oordeel bovendien veel verder gegaan dan de opdracht strekte. Die moest slechts bekijken of de top van News International het Lagerhuis in 2009 had misleid. Naar aanleiding van het afluisteren van medewerkers van prins William zei het uitgeefconcern toen dat er sprake was van „één losgeslagen verslaggever”. Nu blijkt dat de directie wist hoe wijdverbreid het afluisteren was. Scotland Yard denkt dat er bijna duizend slachtoffers zijn. Unaniem oordeelde de Lagerhuiscommissie dan ook dat oud-hoofdredacteur Myler, bedrijfsadvocaat Tom Crone en topman Les Hinton het parlement hebben voorgelogen.

Dat de verdeeldheid in de Lagerhuiscommissie volgens partijlijnen loopt – de Conservatieven enerzijds, en Labour en de enige Liberaal-Democraat anderzijds – is vooral een probleem voor premier David Cameron. Hij zal er opnieuw van worden beschuldigd dat de Conservatieven te nauwe banden met de Murdochs hebben. Na al twee Lagerhuisdebatten over dit onderwerp binnen een week te hebben doorstaan, is dat het laatste wat hij een dag voor de gemeenteraadsverkiezingen wil horen.