Schaliegas kan tot aardbeving op energiemarkt leiden

Schaliegas levert op dit moment nog geen 1 procent van de energie in de wereld. Maar ‘fracking’ (de techniek om schaliegasvoorraden aan te boren) zit in de lift, en de toekomstige oliewinning uit het schaliegesteente kan de wereldmarkt voor fossiele brandstoffen op z’n kop zetten. Het extra aanbod kan het geopolitieke en geofinanciële landschap veranderen.

Op dit moment komt al het gas dat wordt gewonnen uit voorheen ontoegankelijke rotsformaties nog vrijwel uitsluitend uit de Verenigde Staten. Uit statistieken van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) blijkt dat slechts 3 procent van al het gas in de wereld schaliegas is, nog niet 1 procent van de totale energieproductie in de wereld. In 2011 was wel 20 procent van het Amerikaanse aardgas schaliegas. Met grote gevolgen voor de prijzen. De Amerikaanse gasprijzen zijn de afgelopen twee jaar met twee derde gedaald.

Dat zou op termijn ook best wereldwijd kunnen werken. Veel landen hebben flinke voorraden aan schaliegas, en de ontginning zal waarschijnlijk veiliger en effectiever worden. Het extra aanbod zal de energiesector nog niet onmiddellijk op zijn kop te zetten. Maar de markt kent een delicaat evenwicht en kan scherp reageren op de kleinste veranderingen.

Als de plannen doorgaan om Amerikaans aardgas te exporteren, kan schaliegas al redelijk snel grote regionale gevolgen hebben. Het vooruitzicht van een nieuwe toevoer, die kan voorzien in 10 à 15 procent van de West-Europese behoefte, kan het Russische aardgasmonopolie aantasten. De afnemers krijgen een sterkere onderhandelingspositie, zelfs al vóórdat Polen – dat wellicht over de grootste schaliegasreserves in Europa beschikt – serieus gaat produceren. De schaliegasproductie zou uiteindelijk hard genoeg kunnen groeien om het energietekort van de Verenigde Staten en China – twee van de drie grootste importeurs – te doen afnemen.

Volgens het IEA zal schaliegas in 2035 goed zijn voor ongeveer 10 procent van het wereldwijde gasaanbod. Maar de aanstaande Amerikaanse export van schaliegas kan al veel eerder gevolgen hebben – als de prijzen voor olie en gas worden losgekoppeld. Cheniere Energy, die als eerste Amerikaan schaliegas zal exporteren, zal zijn prijs bepalen aan de hand van de gasprijs en niet de olieprijs. Met de toevoer uit nieuwe bronnen loont het om gas tegen een eigen tarief te verkopen – en met korting.

De financiële en politieke gevolgen van ‘fracking’ zouden wel eens een aardbeving op de energiemarkten kunnen veroorzaken.

Edward Hadas

Vertaling Menno Grootveld