Parijs viert 1 mei met koorts

Heel Europa kijkt naar Frankrijk – bezorgd of hoopvol. In Rome wordt gespeculeerd op een nieuw koppel Merkel-Monti, terwijl Berlijn zegt dat de samenwerking met Parijs hoe dan ook doorgaat. In de Franse hoofdstad zelf loopt de verkiezingskoorts op. Voor het eerst organiseerde een rechtse president zijn eigen feest op 1 mei. Tussen dat van het Front National en het feest van links, dat de overwinning ruikt.

In Parijs had de Dag van de Arbeid meer dan ooit een politiek karakter. Zowel links als rechts ging de straat op.

9 uur.De nationalisten zijn er het vroegst bij. Aanhangers van het rechts-nationalistische Front National verzamelen op de Place du Palais Royal bij het Louvre voor een korte optocht naar de Place de l’Opéra, waar Marine Le Pen hen zal toespreken. Amerikaanse toeristen, mopperend dat het museum is gesloten, bekijken het schouwspel met een mengeling van verbazing en afschuw. Kaalgeschoren hoofden zijn er nog steeds, maar ze zijn ruim in de minderheid in vergelijking met de braaf uitziende gezinnen die er een familie-uitstapje van hebben gemaakt.

12 uur. Als Marine Le Pen voor enkele duizenden aanhangers brandhout maakt van het geflirt van president Nicolas Sarkozy met haar ideeën gaat de applausmeter bij de frontistes flink de hoogte in. Sarkozy, aan wie Le Pen veel meer aandacht besteedt in haar speech dan aan Hollande, is duidelijk de gebeten hond bij de fanatiekste aanhangers. Hij heeft zijn beloften van 2007 niet gehouden, en nu probeert hij nog eens met een rechts discours de 6,5 miljoen stemmers van Le Pen naar zijn kamp te lokken. Zijn minister van Defensie Gérard Longuet gaf een interview aan het extreemrechtse weekblad Minute waarin hij Le Pen, in tegenstelling tot haar vader, een mogelijke gesprekspartner noemt voor de UMP. „Jullie verdienen respect, jullie zijn geen stemreservoir”, aldus Le Pen. „Sarko, Hollande, c’est égal”, antwoorden de marinistes, en ‘gelijk’ betekent in hun idioom: één pot nat. De mededeling van Le Pen dat ze zondag blanco gaat stemmen krijgt veel bijval, ook al lag het in de lijn der verwachtingen. Zo wordt het een tweede ronde met drie kandidaten, stellen enkele aanwezigen tevreden vast. Zij zijn alvast van plan het stemadvies van Le Pen op te volgen. ‘Ni droite, ni gauche, Front National’, roepen de aanhangers voor de Marseillaise wordt ingezet.

14 uur. „We zijn met 200.000” zijn de eerste woorden van Nicolas Sarkozy voor de vele aanhangers die naar de Place du Trocadéro zijn gekomen. Een lichte overdrijving, want op het plein kunnen volgens de politie maximum 35.000 mensen staan, en agenten van de oproerpolitie laten extra mensen slechts met mondjesmaat toe, uit veiligheidsoverwegingen. Dat zorgt op de avenues die leiden naar Trocadéro voor beschaafd protest bij heren in maatpak die vrezen de speech van hun kandidaat te missen. Sarkozy met de Eiffeltoren op de achtergrond, het ziet eruit als een ansichtkaart, maar veel aanhangers moeten het stellen met alleen maar klank en geen beeld.

Sarkozy, die van tegenstanders veel kritiek kreeg op de organisatie van zijn ‘feest voor het echte werk’, pleit in een speech vol verwijzingen naar generaal De Gaulle („de man die de sociale zekerheid introduceerde in 1945”) voor een „ondernemende staat”, in plaats van de huidige bureaucratische staat die ondernemers in de weg zit. Zijn oproep aan de vakbonden om niet aan politiek te doen en de rode vlag te vervangen door de Franse driekleur, krijgt veel applaus. En er wordt alom met honderden tricolores gezwaaid, alsof Frankrijk opnieuw wereldkampioen voetbal is geworden.

16.30 uur. Op de Place de la Bastille komen de eerste vakbondsmilitanten aan. Ze zijn anderhalf uur eerder vijf kilometer verderop op de linkeroever van de Seine vertrokken voor een veelkleurige, vrolijke stoet vol muziek, geklop op Afrikaanse trommels, dans en gezang. De zon schijnt en de sfeer lijkt soms meer op die van de Dance Parade dan van een politieke bijeenkomst. Hollande ontbreekt, hij is buiten Parijs. Er zijn wel andere kopstukken van de partij, maar speeches van politici of vakbondsleiders worden hier niet gehouden. Je hoort alleen de slogans van de aanhangers van vakbonden als CGT, CFDT, SUD en UNSA, of vertegenwoordigers van vele linkse partijen en organisaties, van SOS Racisme tot de vertegenwoordigers van de Tamils in Frankrijk, die pleiten voor menswaardiger arbeidsomstandigheden. De rode draad doorheen al het gezang en geroep: laten we Sarkozy ontslaan!

19.00 uur. Op de Avenue Denfert-Rochereau vertrekken de laatste deelnemers aan de 1-meistoet, ze hebben vier uur gewacht. Tussen de laatste betogers fietst een man in een oranje trainingsjasje uit de jaren zestig, waarop in het zwart ‘Bakkerij Verbeke – Zerkegem’ is geborduurd – de bakkerij van de broer van mijn grootmoeder. Hij heeft net nog een mojito besteld bij een bestelwagen van de Parti Communiste Français. Hij laat zich tegenwoordig graag Marcel noemen, want over enkele maanden krijgt hij de Franse nationaliteit, 34 jaar nadat hij vluchtte uit Iran voor de islamitische revolutie. „Helaas is dat net te laat om zondag te mogen stemmen, maar ik hoop dat al deze mensen in mijn plaats Sarkozy wegsturen. Mijn naturalisatie duurde zo lang omdat ik als politiek vluchteling nooit een vaste baan kon krijgen. Die heb ik nu sinds vorig jaar”, vertelt hij. De bakkerij heeft hij overigens nooit gekend. Hij vond het trainingsjack op de vlooienmarkt van Saint-Ouen, vier jaar geleden. Hij kocht het omdat het hem deed denken aan het Nederlandse voetbalelftal, waarvoor hij nog steeds supportert. „Ik heb gehuild toen ze in ’78 de finale verloren in Argentinië. Een paar maanden later moest ik vluchten. Dat jaar heeft mijn leven getekend”, zegt Marcel weemoedig. Maar dan lacht hij snel weer. „Zondag ga ik me een winnaar voelen! Dankzij al deze mensen hier.”

20.30 uur. Terwijl minister van Buitenlandse Zaken Alain Juppé op de radio de uitlatingen van zijn collega Longuet sterk veroordeelt, zit Marine Turchi op het politiecommissariaat van het 16de arrondissement. De journaliste van de nieuwssite Mediapart doet aangifte nadat ze op de meeting van Sarkozy fysiek is aangevallen, zonder dat anderen tussenbeide kwamen om haar te beschermen. Sarkozy diende een klacht in tegen Mediapart nadat de website had geschreven dat wijlen Moammar Gaddafi zijn campagne van 2007 had gefinancierd. „Het verbale geweld heeft nu ook fysiek geweld tot gevolg”, stelt de hoofdredactie van Mediapart vast. „Ik hoop dat Sarkozy nog een klacht indient, wegens het uitlokken van geweld door de Mediapart-journaliste”, schrijft een UMP-aanhanger ’s avonds laat op Twitter.

Dirk Vandenberghe