Ondanks of dankzij Cruijff, titel Ajax door geloof in eigen filosofie

Illustratie Koen Smeets

Vier maanden geleden viel er helemaal niets te lachen bij Ajax. De Klassieker bij Feyenoord werd verloren, de bestuursoorlog tussen Johan Cruijff en de andere commissarissen woedde op z’n hevigst en directeur Martin Sturkenboom kreeg thuis bezoek van hooligans die vonden dat hij maar moest “oprotten” – of er zouden maatregelen volgen.

De aanstelling van Sturkenboom als kwartiermaker voor Cruijffs aartsrivaal Louis van Gaal was voor de legendarische nummer 14 een schoffering. “De intimidatie bij huize Sturkenboom was een dieptepunt in de bestuurscrisis, die twee weken later door een uitspraak van het Amsterdamse gerechtshof in het voordeel van Cruijff werd beslecht“, schreef NRC-sportredacteur Bart Hinke gisteren in het Handelsblad.

“Ruzie tussen clubiconen, ruzie in de raad van commissarissen, ruzie op trainingscomplex De Toekomst. Er was kortom weinig reden tot optimisme, toen De Boer in de laatste week van januari weersprak dat de slepende bestuurscrisis invloed op de spelers had. Andere teambegeleiders erkennen nu dat “de rare sfeer” in de Arena op het veld wel verlammend werkte. Een deel van het publiek was meer met ‘Johan’ bezig dan met het eerste elftal, terwijl de toen labiele ploeg de supporterssteun goed kon gebruiken.”

Wesley vs. Esteban

Een week voor het hooliganbezoek en de zeperd in De Kuip werden de Amsterdammers uitgeschakeld in het bekertoernooi door AZ. Het was die wedstrijd zonder publiek omdat eerder de 19-jarige Ajax-hooligan Wesley van W. het veld wist te betreden en doelman Esteban in de rug aanviel: het voor de buitenwereld meest zichtbare dieptepunt. Enkele weken later werd thuis tegen FC Utrecht de slechtste wedstrijd van het seizoen afgeleverd (0-2) en schakelde Manchester United de landskampioen uit in de Europa League.

En toch lag de grote ommekeer niet ver van deze malaise vandaan. De eerste drie wedstrijden na de winterstop werden dan niet gewonnen, de uitschakeling bij United was een keerpunt. Zonder langdurig geblesseerde basisspelers als Gregory van der Wiel, Derk Boerrigter, Miralem Sulejmani en Kolbeinn Sigthorsson werd een indrukwekkende reeks ingezet die nog niet ten einde is.

Klein FC Barcelona

Cruijff was in zijn rol als Ajax-commissaris onlosmakelijk verbonden aan onrust: onder meer zou hij Edgar Davids racistisch hebben bejegend, werd hij gepasseerd in de benoeming van aartsvijand Louis van Gaal en frustreerde ‘Jopie’ eerder de aanstelling van Marco van Basten. Maar juist toen de rampspoed uit alle poriën van de club etterde, droomde trainer Frank de Boer tegenover NRC hardop over Ajax als het kleine Barça, de Catalaanse grootmacht gestoeld op… juist, diezelfde Cruijff.

“Je spelopvatting is je houvast. Daar hebben we met zijn allen voor gekozen. Dan moet je niet in paniek raken als het even misgaat. Je moet daar gewoon in geloven dat dit de juiste oplossing is. Daar hamer ik constant op. Ook in nabesprekingen.” - De Boer in NRC over de Barça-stijl van combinatievoetbal en balbezit.

Hoewel Ajax eind februari met 2-1 wint in Manchester, foetert De Boer zijn ploeg in de rust (1-1) uit. Hij bespeurde een gebrek aan overtuiging. Volgens Hinke, die namens NRC het hele seizoen bovenop Ajax zat, schrok de ploeg van de tirade:

“Maar nu zeggen de spelers dat in Engeland de basis is gelegd voor de zegereeks daarna. Net als vorig seizoen richtte de ploeg tijdig op, dit keer eerder en overtuigender. Vorig seizoen haalde Ajax pas op de slotdag in de Arena tegen Twente het kampioenschap binnen. De huidige ploeg is rijper en nog meer gehard door de tegenslag.”

Hoogtepunt van de wederopstanding voor vele Ajacieden:

Geloof, ook in bange dagen

Al na de blamage thuis tegen Utrecht begon de zegereeks die tot op de dag van vandaag duurt. Los van Manchester United, werd sinds 11 februari, uit bij NAC, niet meer verloren. Twaalf competitiezeges op rij en wekelijks falen van een of meerdere concurrenten brachten Ajax waar het nu staat: titelprolongatie. De eerste sinds de Van Gaal-jaren medio jaren 90.

“Vorig seizoen noemde Frank de Boer zijn eerste kampioenschap als hoofdtrainer de “titel van de Ajax-filosofie”. Het vertoonde spel was daarmee vaak in strijd en dat was dit seizoen niet anders. Maar de kracht van het huidige team, daarover is iedereen bij Ajax het eens, is het rotsvaste vertrouwen in de aanvallende spelopvatting. Soms tegen beter weten in.” - Bart Hinke.

Cruijff?

Aanvoerder Jan Vertonghen sprak zondag na het officieus binnenhalen van het kampioenschap van de “titel van het geloof in de filosofie”. Maar de denkwijze wordt nu maar door weinigen in één adem genoemd met de naam Johan Cruijff, die vorige maand zijn baan met verantwoordelijkheid bij Ajax opzegde. Het is eindelijk weer rustig bij de club en de titelprolongatie is vooral het succes van Frank de Boer.

NRC Handelsblad schreef gisteren dat het voor een groot deel aan hem te danken is dat Ajax opnieuw de miljoenen uit de Champions League opstrijkt. De Boer “was lang een van de weinige stabiele factoren bij Ajax”. Of er opnieuw een dynastie mogelijk is zoals in de soevereine jaren 70 en 90? Wie weet wat er nog meer mogelijk is, als de nieuwe clubleiding de bestuurlijke rust en organisatorische stabiliteit weet te herstellen.