Obama eist succes op in Kabul

Onverwacht bracht president Obama gisteren een bezoek aan Afghanistan. Hij wil de Amerikaanse kiezers laten zien dat hij met opgeheven hoofd de oorlog afsluit.

Beter dan wie ook beseft Barack Obama dat de oorlog in Afghanistan niet geliefd is bij de Amerikaanse bevolking, maar bij zijn verrassingsbezoek aan een basis ten noorden van Kabul gisteravond sprak hij hoopvolle woorden. „Deze tijd van oorlog is begonnen in Afghanistan, en hier zal die ook eindigen”, zei hij in een tien minuten durende toespraak tot het Amerikaanse volk.

Nadrukkelijk riep hij, een half jaar voor de presidentsverkiezingen, het beeld op van de commander-in-chief, de koelbloedige leider die zijn bevolking een jaar na de dood van Osama bin Laden nog eens fijntjes herinnert aan zijn staat van dienst.

Bin Laden werd niet bij naam genoemd in de toespraak, er was alleen een verwijzing naar het gedecimeerde leiderschap van Al-Qaeda. Obama’s tekst stond vooral in het teken van het naderende einde van de rol van het Amerikaanse leger in Afghanistan. Maar de symboliek zal weinig Amerikanen zijn ontgaan.

Het officiële doel van Obama’s bezoek was de ondertekening van een verdrag met de Afghaanse president Karzai over de voorwaarden van de terugtrekking van de Amerikaanse en andere buitenlandse troepen. Tot 2014 wordt de internationale aanwezigheid afgebouwd, tot vrijwel alle troepen verdwenen zijn. Het leger van Afghanistan zal dan, als alles volgens plan gaat, klaar zijn om het gevecht met de Talibaan aan te gaan.

Amerika zal op de achtergrond een militaire rol blijven spelen in Afghanistan, zei Obama gisteren in zijn toespraak op vliegveld Bagram, dichtbij Kabul. Hij bleef vaag over de details van de samenwerking. Training van Afghaanse troepen en onderhandelingen met de Talibaan moeten volgens hem zorgen voor meer stabiliteit in het land. Maar over sommige punten, zoals de precieze rol van Amerikaanse troepen vanaf 2014, bestaat nog geen overeenstemming met Karzai.

Om het akkoord was het Obama ook niet te doen. Hij wil de geschiedenis ingaan als de man die niet alleen een impopulaire oorlog beëindigde, maar dat ook met opgeheven hoofd deed. Daarbij kan hij vooral wijzen op de eliminatie van Bin Laden. Met deze boodschap denkt Obama, wiens campagne voor herverkiezing op stoom begint te komen, goed te kunnen scoren.

Ondanks frequente grootscheepse aanvallen op Kabul en andere plaatsen in Afghanistan, suggereerde Obama dat de Talibaan zwaar zijn aangeslagen. „Het momentum van de Talibaan is gebroken”, zei hij. De VS willen weg in 2014 omdat „ons doel niet is om een land naar Amerikaans beeld te scheppen, of om ieder overblijfsel van de Talibaan uit te roeien. (...) Ons doel is het vernietigen van Al-Qaeda en we zijn goed op weg.”

Hij hoedde zich voor triomfalisme. Daar was ook weinig reden toe, al is het maar omdat het zeer de vraag blijft wat het door hem voorspelde „licht aan de horizon van een nieuwe dag” waard is.

Vlak na het opstijgen van Air Force One vielen bij een bomaanslag in Kabul weer zes doden. Her en der in de stad volgden schietpartijen en explosies. De Talibaan lieten weten dat het een reactie op Obama’s bezoek was.

De Amerikaanse kiezers krijgen bovendien Obama’s centrale boodschap toch al ruimschoots mee door een tv-campagne van de Democraten. Hij wordt daarin door Bill Clinton geprezen om zijn koelbloedigheid, toen hij vorig jaar opdracht gaf Bin Laden uit te schakelen. De vraag wordt ook opgeworpen of Mitt Romney, zijn Republikeinse uitdager, dezelfde tegenwoordigheid van geest zou hebben in zo’n crisissituatie.

Oorlogservaring is politiek ongeveer het zwaarste geschut dat een president kan inzetten. George W. Bush deed het in 2004, toen hij zijn uitdager John Kerry in het heetst van de oorlogen in Afghanistan en Irak in een spotje aanviel op zijn „zwakheid”, ondersteund door beelden van een bos met wolven.

Obama zelf werd er in 2008 ook hard op aangevallen door Hillary Clinton, die hem uitdaagde voor de Democratische nominatie. Zij vroeg in een spot aan wie je het lot van je kinderen toevertrouwt als het onheil „in deze gevaarlijke wereld” losbreekt. Deze spot werd algemeen als veel te hard beschouwd, maar Obama gaat nu nog verder, omdat Romney met naam wordt genoemd.

De president heeft min of meer vrij spel. Voor Romney valt met ‘Afghanistan’ weinig eer te behalen. Hij complimenteerde Obama via Twitter met de eerste verjaardag van de dood van Bin Laden. Maar zijn campagneteam veroordeelde de „goedkope politiek” die hij met het dossier bedreef. „President Obama’s waardeloze buitenlandse politiek heeft onze tegenstanders aangemoedigd en onze bondgenoten verzwakt.”