Roetsj! Daar ging weer 950.000 euro

Het was weer eens een rustige tocht langs het volk, zoals die onder Beatrix gewoon werd. Langs de route pleitten sommigen voor een simpel defilé.

Rhenen/Veenendaal. Met een doffe plof landt een feloranje wc-pot in het zand. De gooier steekt de handen triomfantelijk in de lucht. Luid gejuich vanaf de kant in Rhenen. Een record voor de toekomstig koning van Nederland. De presentator: „Dat heeft u zeker vaker gedaan.” Kroonprins Willem-Alexander grijnst. Prinses Máxima zwaait naar haar man, en staat schaterlachend te applaudisseren.

De koninklijke familie werd gisteren door circa 60.000 mensen onthaald in Rhenen en Veenendaal. Koningin Beatrix noemde het „jammer en verdrietig” dat de familie niet compleet was wegens het skiongeluk van prins Friso, die nog altijd in coma ligt in een Londens ziekenhuis, maar sprak desondanks van „een werkelijk onvergetelijke” Koninginnedag.

Was het haar laatste Koninginnedag als staatshoofd? Uit het jaarlijkse Koninginnedagonderzoek van de NOS blijkt dat vier op de tien Nederlanders vinden dat koningin Beatrix in 2013 – als ze 75 jaar wordt – afstand moet doen van de troon. 42 procent is van mening dat Koninginnedag precies hetzelfde moet blijven als nu. Een tocht langs het volk, zoals die onder Beatrix regel werd. Maar een deel van het publiek langs de koninklijke route is kritisch.

„Willem-Alexander moet als koning het defilé weer invoeren”, zegt Trudy Stroomberg in het centrum van Rhenen, terwijl de koningin op de achtergrond een turn- en basketbaldemonstratie bekijkt. „Het is belachelijk dat gemeenten in tijden van economische crisis zoveel geld uitgeven aan een feest.” Haar vriendin, Inez de la Mar, knikt hevig. „Maar Beatrix doet pas afstand van de troon als de economische situatie weer beter is. Nu kan ze het land natuurlijk niet in de steek laten. Ze blijft nog een paar jaar.” Even verderop staan Mirthe Dingemanse en Alie Meeuwis. „Wat knijpt Willem-Alexander hard in je hand zeg. Een koninklijke hand…de hoogste tijd dat hij het overneemt”, roepen ze. Om daar direct aan toe te voegen: „Koninginnedag moet wel veranderen natuurlijk. Dit feest op locatie kost veel te veel. Doe dan maar weer een defilé, zoals Juliana dat deed.”

Het is een veel gehoorde klacht langs de koninklijke route. In Rhenen kostte Koninginnedag dit jaar 750.000 euro. Veenendaal trok 950.000 euro uit. Maar ook de meest kritische toeschouwers moesten toegeven: ze genoten. Van de koningin. En van prinses Máxima. Zij glimlachte en betoverde het publiek in haar beige-gouden jurk. Een massaal lachsalvo toen ze samen met prinses Annette op de Markt in Veenendaal zomaar in zeepkist ‘De Witte bruid’ stapte en hard naar beneden roetsjte. Prins Maurits leek van plan alle toeschouwers langs de kant de hand te schudden, prins Constantijn voetbalde een potje tegen drie jongens van Marokkaanse afkomst, de prinsessen gingen met iedereen die maar wilde op de foto en Beatrix voerde vele korte gesprekjes. En juist dat, zegt Ester Kleisterlee uit Beneden-Leeuwen, is de kracht van Koninginnedag: „De koningin staat tussen het volk. In Nederland kan wat dat betreft heel veel en dat moet vooral zo blijven. Niks aan veranderen, ook niet als Willem-Alexander het overneemt.”

„Geweldig dit! Helemaal super”, roepen prinsessen Annette en Laurentien elkaar toe als een kanon confetti over hun hoofden uitstrooit, aan het einde van de route in Veenendaal. Willem-Alexander en Máxima worden bedolven onder de snippers, lachen breeduit en zwaaien naar het publiek. Dat zet massaal ‘lang zal ze leven’ in. Even later wordt de sfeer even serieus. „Ssttt”, „stil!” klinkt het over het plein als koningin Beatrix het woord neemt. Ze zegt „helemaal onder de indruk” te zijn van alle activiteiten en de enorme toeloop van toeschouwers. „Het is jammer en verdrietig dat onze familie vandaag niet compleet is. Alle hartelijkheid, goede wensen die we gevoeld en gehoord hebben, zullen we doorgeven.”

Als ze een stapje terugdoet, kijkt de koningin licht aangedaan, maar trots. Prinses Máxima legt even een hand op haar schouder. Het publiek geeft een laatste, lange ovatie. Het is alsof moeder en dochter Davelaar het moment hadden zien aankomen, toen ze een paar minuten eerder vroegen: „Voel je het? De saamhorigheid? Dit is zo ontzettend belangrijk voor dit land. En zeg nou eerlijk…dat wil Beatrix toch nog helemaal niet missen?”