Ook Nederland moet druk op Oekraïne nu opvoeren

Het ministerie van Buitenlandse Zaken doet er goed aan zijn informatie over Oekraïne te actualiseren. De banden tussen Nederland en Oekraïne zijn „uitstekend”, meldt de site van minister Rosenthal. Dat klopt. Maar de vraag is hoe lang de Nederlandse regering die betrekkingen zo uitmuntend kan houden. Niet zozeer uit angst voor nieuwe raadselachtige bomaanslagen, zoals vorige week in Dnjepropetrovsk, maar uit onvrede met de wijze waarop Kiev met de rechtsstaat omgaat. De behandeling van oud-premier Joelia Timosjenko wordt steeds meer het symbool van de lompe macht van president Viktor Janoekovitsj.

Geïnspireerd door de Duitse president Gauck, die een top op de Krim gaat boycotten, laten steeds meer politici Oekraïne links liggen. Bondskanselier Merkel wil op het EK verstek laten gaan bij de wedstrijden van het Duitse elftal in Oekraïne.

Deze acties verstoren de rust van het demissionaire kabinet-Rutte, dat zich tot nu toe amper om Oekraïne heeft bekommerd. Net als de Mannschaft speelt Oranje zijn groepswedstrijden in Oekraïne. Sterker, het voetbalt ze in Charkov, de stad waar Timosjenko gevangen zit en mogelijk wordt mishandeld, zoals foto’s van Oekraïense kranten doen vermoeden. Let wel, het draait niet om een voetbalboycot, maar om politieke actie om Janoekovitsj te isoleren. En daarvoor is ruim vijf weken voor de opening van het EK genoeg reden.

De zaak-Timosjenko lijkt steeds meer op politieke represaille. Aan de orde is niet of Timosjenko een rechtschapen politica en zakenvrouw is. Niet-corrupte bestuurders zijn in Oekraïne schaars. De kwestie is of ze wordt behandeld conform Europese standaarden. Kort na de veroordeling van Timosjenko wegens ambtsmisbruik, was er al weinig reden om het vonnis niet politiek te beoordelen.

Maar na de overplaatsing van de ex-premier naar Charkov wijkt ook de laatste twijfel met de dag. Met hun weigering om Timosjenko, die lijdt aan een hernia, te laten behandelen door vertrouwensartsen, heeft Oekraïne zich buiten de orde van Europa geplaatst. De lidstaten van de EU kunnen dat niet accepteren. Bovendien heeft druk zin. Oekraïne staat tussen twee vuren: tussen Europa en Rusland. Door zijn economische infrastructuur en interne demografische verhoudingen moet het land laveren tussen Oost en West. Vlak voor het EK, dat Janoekovitsj als gastheer een internationale allure moet geven, is Kiev vermoedelijk gevoeliger dan ooit voor Europese pressie.

Zeker na de val van het kabinet-Rutte, dat diplomatie primair als handel zag, kan ook de Nederlandse regering zich daarbij aansluiten.