Ondergedoken in dierentuin Artis

Rob Snijders (1), Amsterdam:

„Dierentuin Artis in Amsterdam heeft in de Tweede Wereldoorlog heel wat onderduikers gehuisvest. Zij zaten op de zolder boven het wilde dieren-verblijf, maar ook konden ze bij onraad in de toenmalige apenrots terecht.

„De directeur in die periode, Armand Sunier, was ervan op de hoogte dat hier onderduikers zaten. Bijzonder detail is dat Artis zeer gewild was bij de bezetter. Soldaten bezochten het park regelmatig en waren soms maar een paar meter van de onderduikers verwijderd.

„Voormalige onderduikkinderen hebben zich verenigd in het JOK, de Vereniging Joodse Oorlogs Kinderen. Het is een vereniging voor iedereen die kind was gedurende de oorlog, met tenminste één joodse ouder. Dat kunnen kinderen zijn die in de onderduik hebben gezeten, maar ook in de Duitse of Japanse kampen.

„Het JOK overstijgt de bestaande grenzen binnen Joods Nederland. Of men nu orthodox-Joods is of niet- gelovig: iedereen is welkom. Binnen de organisatie gaat het om vriendschappen en om het uitwisselen van ervaringen.

„De vereniging organiseert onder andere wandelingen, rondvaarten, reizen en lezingen. Vorig jaar was er een bijzondere activiteit: de leden van de JOK kregen, samen met belangstellenden, een speciale rondleiding over de onderduik in Artis.

„Als maker van een website over het joodse leven in Amsterdam en als leraar was dit bezoek voor mij ook heel bijzonder. Bijzonder door het thema en door het gezelschap. Een van de deelnemers was Bloeme Evers-Emden (2), een vrouw die ik ken uit mijn geschiedenislessen over Anne Frank. Mevrouw Evers heeft Anne in haar laatste maanden meegemaakt in de kampen.”