Ode aan de vader van de Rube Goldbergmachine

Rube Goldbergmachines: het zijn die apparaten die op een onnodig langzame, onhandige, doch zeer ingenieuze manier dingen uitvoeren. Der Lauf Der Dinge, uit 1987, is de beroemdste ooit gemaakt. David Weiss, een van de twee makers van dit befaamde kunstwerk, overleed vorige week op 65-jarige leeftijd aan kanker.

Weiss vormde vanaf de jaren tachtig samen met Peter Fischili het duo Fischili/Weiss. Der Lauf Der Dinge is hun meest succesvolle productie: de dertig minuten durende film is de best verkochte kunstfilm op dvd aller tijden. De film werd voor het eerst vertoond op documenta, de belangrijkste tentoonstelling van actuele beeldende kunst in Europa die om de vijf jaar gehouden wordt in Kassel in Duitsland.

In de film wordt een aaneenschakeling van dagelijkse voorwerpen in beweging gebracht in een kettingreactie. Bekertjes, planken, autobanden, vuilniszakken: alles stroomt. Chemische reacties en water of vuur houden het proces in werking. Buiten hun oorspronkelijke context en verbonden met andere spullen worden de voorwerpen ontdaan van hun alledaagse betekenis.

Invloedrijke kunst

Behalve succesvol, was het werk van Weiss ook heel invloedrijk. De kettingreactie is vaak nagedaan, zij het op andere manieren. De band OK go baseerde een videoclip op het idee van voorwerpen in beweging door een kettingreactie:

http://www.youtube.com/watch?v=3CBDOYPL_xA

En Honda maakte een Rube Goldbergmachine in een reclamefilmpje:

Jospeh Herscher, software ontwikkelaar en kunstenaar, heeft zich gespecialiseerd in het maken van Rube Goldbergmachines. Ze zijn miljoenen keren bekeken door mensen over de hele wereld. Zijn laatste productie, The Page Turner, begint als hij een slok koffie neemt.

En ook de Nederlandse ontwerpstudie HEYHEYHEY houdt zich bezig met Rube Goldbergmachines, bijvoorbeeld in het héél klein - in een koffer:

Wie is Rube Goldberg?

Waarom heet het domino-effect-met-voorwerpen eigenlijk een Rube Goldbergmachine? Het fenomeen is vernoemd naar de Amerikaanse cartoonist Rube Goldberg (1883-1970). Zijn bekendste werk gaat over Professor Lucifer Gorgonzola Butts. Daarin worden de simpelste taken op de meest ingewikkelde manieren uitgevoerd.

In 1931 is ‘Rube Goldberg’ opgenomen in Merriam-Webster woordenboek als bijvoeglijk naamwoord voor het vervullen van een simpele taak op complexe wijze. Verschillende kunstenaars hebben sindsdien het concept overgenomen - Weiss en Fischli zijn daarvan de meest bekende.  Er worden zelfs jaarlijkse competities gehouden en pogingen gedaan het wereldrecord te verbreken.

Een cartoon van Professor Lucifer Butts van Rube Goldberg, 1915[/caption]