Melkkoe gevuld met rum en limonade

Vandaag in nrc.next op de In beeld de eerste van vier kalenders met zomerfestivals. Wat zijn de trends op festivalgebied dit jaar? De belangrijkste vijf op een rij.

Redacteur Cultuur

Binnenkort beginnen de zomerfestivals. Net als vorig jaar groeit hun aantal en ze beginnen steeds vroeger: in mei alleen al zijn er zeven nieuwe festivals. Neem bijvoorbeeld De Zon (techhouse, Amsterdam), God Save the Queen (techno, Utrecht) en Edit (techno, Haarlem). Maar dat is niet de enige trend in festivalland. Vijf trends op een rij.

1 Klein

Er worden dit jaar veel kleine dancefestivals georganiseerd, tot drieduizend bezoekers. Het is een trend die vorig jaar begon en nu doorzet. Over heel 2011 telde de organisatie van het inmiddels failliete Source festival veertig nieuwe kleinschalige dancefestivals, zoals Trammeland, Trossen LOS!, Symphonica Elektronica en het Magneetfestival.

Het merendeel van die festivals maakt zich dit jaar op voor een tweede editie. Daarnaast worden er in 2012 ook weer veel nieuwe kleine dancefestivals georganiseerd. Alleen in mei al vier stuks. Hoeveel kleine festivals er deze zomer in totaal bijkomen is lastig te schatten, maar dj Joost van Bellen (50) (achtentwintig jaar in het vak) schat het totaal aantal muziekfestivals met dance deze zomer op honderdvijftig. „Het zijn er echt veel meer dan voorheen. Elke stad en elk dorp heeft wel een festival.”

Vroeger had je alleen Mysteryland, Dancevally en Lowlands, zegt collega dj Nuno dos Santos. Hij is deze zomer geboekt voor verschillende festivals in binnen- en buitenland. „Maar dit jaar worden er in het Westerpark in Amsterdam alleen al zes festivals gegeven. Buitenlandse acts en dj’s die ik spreek staan echt versteld van het aantal dat in zo’n piepklein landje wordt georganiseerd. In Amerika zijn het er bijna net zoveel in een jaar, zeggen ze dan.”

De populariteit van kleine festivals is volgens Van Bellen te verklaren door een groeiende behoefte aan intimiteit en gezelligheid. Ook Bart van der Pol, die het kleine dancefeest Trossen LOS! organiseert, noemt het behouden van „een intieme sfeer” als belangrijkste reden om het bezoekersaantal laag te houden. „En het feest is meer een eenheid, je bent minder anoniem.”

2 Goedkoop

De grote dancefeesten trekken soms wel 60.000 bezoekers (Mysteryland, Dancevalley) met internationaal bekende dj’s, meerdere podia en vuurwerkshows. De kleine festivals zijn vaak wat simpeler. En dat betekent: relatief goedkope kaartjes.

Een aantal grote festivals had het vorig jaar moeilijk. Extrema Outdoor (capaciteit: 50.000 bezoekers), verkocht voor het eerst in acht jaar niet uit in 2011. Dancevalley verkocht dat jaar zelfs maar 30.000 kaarten, de helft van de capaciteit. Dit jaar stunten grote festivals als Dancevalley en Mysteryland (dat vorig jaar wel alle kaarten verkocht) al met korting en koop op afbetaling. Dancevally heeft de ticketprijs van 69 naar 55 euro verlaagd. Op die manier moeten de massale dance events beter kunnen concurreren met de kleinschalige nieuwkomers. Ter vergelijking: een kaartje voor De Zon (capaciteit: 2.000 man) kost 20 euro, een kaartje voor Trossen LOS! 25 euro.

3 Unieke locatie

Het festivalseizoen begon dit jaar eigenlijk al in februari met Bungalup, het eerste Nederlandse festival in een bungalowpark. Ook Geheime Liefde, een klein dancefestival voor 2.000 bezoekers dat twee weken geleden in de buurt van Utrecht plaatsvond, koos een originele locatie: Fort Vechten. De oude ommuurde burcht is een populaire bestemming onder ‘dagjesmensen’. Mensen willen verrast worden, dus houd je het feest op een bijzondere locatie, zegt organisator Kevin Oostendorp.

Feestgangers konden op de koffieboerderij taart eten en de melkkoe (eigenlijk een attractie voor kinderen) was gevuld met limonade en rum. In de ondergrondse bunkers van het fort stond een ballenbak, maar er was ook een VIP-ruimte met stripteaseshows, er was een waterpijplounge en een wijnproeverij. Ook LOS! kiest met zijn boot voor een origineel festivalterrein. Organisator Bart van de Pol: „Een gekke plek is spannender dan uitgaan in een club. Het publiek weet niet wat ze moet verwachten.”

Er staan deze zomer meer feesten op gekke plekken op de agenda. Net als vorig jaar organiseert 12InchCity een tweedaagse ‘rave’ in een 18de-eeuws klooster in Graefenthal am See, net over de grens met Duitsland. Het organiseert ook Float, een feest op de pier in de NDSM-haven. Volgend weekend wordt de tweede editie van Trammeland georganiseerd, onder de busterminal op station Amsterdam Sloterdijk.

4 Kroatië is het nieuwe Ibiza

Kroatië is het nieuwe Ibiza, zei Samuel Guetta van online magazine Ibiza Voice tijdens het Amsterdam Dance Event in oktober. In een paneldiscussie op het dancecongres over de toekomst van het Spaanse party-eiland, voorspelden bookers en dj’s van grote clubs als de Pacha een trek van feestgangers naar het oosten, in het bijzonder naar Kroatië. De combinatie van natuurschoon, weinig overheidsregulering en lage prijzen zou de eilandjes voor de kust dé bestemming maken voor feesttoeristen. „Het eiland Pak, daar heb je heel erg het Ibiza-gevoel. Zon, strand, dance. En een beetje plat. Veel Engelsen”, vertelt Elroy Thümmler. Hij is van Ostfest, de organisatie die voor kaartverkoop van een vijftal Oost-Europese festivals in Nederland zorgt. „Maar ook op Balaton Sound, een eiland in het Balatonmeer, dichtbij Kroatië, heb je het Ibiza-gevoel.”

Steeds meer Nederlanders gaan naar festivals in Oost-Europese landen zoals Sziget (Hongarije), Exit (Servië) en Balaton Sound (Hongarije). Voor Sziget, het festival dat jaarlijks op een eiland in een rivier in het centrum van Boedapest plaatsvindt, zijn nu al 10.000 kaarten aan Nederlanders verkocht. „Dat is het dubbele aantal van vorig jaar in dezelfde periode”, vertelt Elroy Thümmler.

De Oost-Europese festivals zijn volgens hem populair bij Nederlandse feestgangers omdat er een bepaalde ideologie achter schuilgaat. Exit is ontstaan uit de oppositie tegen Milosevic, Sziget ontwikkelde zich uit een groep internationale kunstenaars die na de val van de Berlijnse muur naar het stadseiland trok. „Dat geeft het festival een hippiesfeer, de bezoeker een gevoel van vrijheid.” Maar wat de Oost-Europese festivals vooral populair maakt onder Nederlandse jongeren zijn de lage prijzen. „Hongarije is het goedkoopste vakantieland van Europa.”

5 Creatief met cultuur

Creativiteit en cultuur zijn ook belangrijk tegenwoordig, zegt Joost van Bellen. „Denk daarbij aan een brede, gevarieerde line-up. Steeds vaker zie je ook een mix van dance en bands.” Of ludieke acts. Neem Symphonica Elektronica, het festival voor elektronische muziek in de meest brede vorm, van bands tot techno, waar ook veel aandacht is voor creatieve acts. Drie meisjes trekken het publiek in onder de naam ‘Beschuit met meisjes’ om de ego’s van bezoekers te strelen.

Bovendien is er een kunstwerk van buizen getiteld Biechthuizen, waar je een boodschap kunt achterlaten voor de volgende feestganger. Bij de ingang staat een aerobicsteam voor ‘een warm onthaal’: ze klappen bij binnenkomst en begeleiden je naar de kluisjes en muntverkoop. „Je betrekt de bezoeker er meer bij en je trekt een creatief publiek. Dat geeft een positieve sfeer”, zegt organisator Maarten Pordon.

De aandacht voor decoratie en randprogrammering is volgens Zon-organisator David Opdam gegroeid omdat bezoekers het steeds belangrijker vinden dat er een verhaal achter een festival zit. „Het is niet meer zo dat je een paar tenten met dj’s kunt neerzetten. Van het bier dat je drinkt tot de aankleding tot de randprogrammering, het moet allemaal op elkaar aansluiten. Mensen willen naar een festival dat het meest bij hun persoonlijkheid past.”