Het dilemma voor de PvdA

Demonstraties voor de invoering van de achturige werkdag legden ooit de basis voor de jaarlijkse viering van de Dag van de Arbeid, op 1 mei. In veel landen is dat een nationale feestdag, die al dat niet met rellen gepaard gaat, in Nederland steeds meer een dag waarop vooral leden van de Partij van de Arbeid elkaar moed inspreken. Dat was vandaag bijvoorbeeld in Tilburg het geval, waar de PvdA-leden mochten rekenen op de komst van de nieuwe partijleiding in de persoon van voorzitter Spekman en de fractieleider in de Tweede Kamer, Samsom.

Elders speelde de 1 meiviering zich af op locaties die er niet op duidden dat de organisatie op een massale opkomst rekende. Dorpshuizen in Echteld en Wijster. Een verpleeghuis in Amsterdam. Een begraafplaats in Zwolle. Zonder twijfel werd De Internationale ten gehore gebracht. Het lied dat de verworpenen der aarde oproept te ontwaken, want (in de tekst van Henriëtte Roland Holst): „De staat verdrukt, de wet is (ge)logen, de rijkaard leeft zelfzuchtig voort.” Het zijn bijzondere woorden uit de mond van PvdA’ers, de partij die zoveel heeft bijgedragen aan de herverdelende rol van de Staat en aan zinvolle wetgeving.

De Socialistische Partij heeft niet zoveel met 1 mei, bij GroenLinks zijn communisten en pacifistisch socialisten vrijwel onzichtbaar en De Nieuwe Vakbeweging had juist vandaag uitgekozen om bekend te maken hoe zij de meer democratisch georganiseerde opvolger van vakcentrale FNV denkt te worden.

De Dag van de Arbeid is vooral nog een PvdA-gebeuren. De partij zou dan kunnen terugkijken op de vele verworvenheden die nu als vanzelfsprekend gelden, maar waarvoor in het verre verleden bloed en zweet op straat zijn vergoten. Liever kijkt de PvdA vooruit. Maar waarnaar? Strijd voor een achturige werkdag is toch wat anders dan een actie tegen nog onbekende eigen bijdragen in de zorg. De Dag van de Arbeid komt bovendien op een moment dat de verdeeldheid bij ‘links’ nog zeer kort geleden weer zichtbaar werd. Waar GroenLinks zich vorige week aansloot bij de gelegenheidscoalitie die in de Tweede Kamer een gemeenschappelijk akkoord presenteerde, stond de PvdA buitenspel.

De onvermijdelijke indruk was daarna dat de PvdA was opgeschoven in de richting van de SP, een koerswijziging die niet zo verrassend was na recente uitlatingen van Spekman en Samsom. Maar die ook niet kan verhullen dat de verschillen tussen beide partijen groot zijn, vermoedelijk onoverbrugbaar. De PvdA staat anno 2012 voor de keus of zij een bestuurderspartij wil zijn die met ‘het midden’ kan pacteren of links aan de kant wil blijven staan. En dan vermoedelijk zonder macht, en met weinig hoop dat D’Internationale morgen zal heerschen op aard.