Groeiende druk van EU op Oekraïne lijkt te werken

Oekraïne krijgt zware kritiek wegens de behandeling van de gevangen ex-premier Timosjenko. Europese leiders dreigen het EK voetbal te boycotten.

Oekraïne heeft Duitsland van ‘koudeoorlogstactieken’ beschuldigd nu kanselier Angela Merkel en enkele van haar ministers de wedstrijden van Euro 2012 op Oekraïens grondgebied willen boycotten uit protest tegen de behandeling van de gevangen ex-premier Joelia Timosjenko. Het waren gisteren de bewoordingen van een woordvoerder van het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens hem is sport de gijzelaar geworden van de politiek.

Timosjenko, die in Charkov een gevangenisstraf van zeven jaar uitzit wegens machtsmisbruik bij het sluiten van een gascontract met Rusland, is al ruim een week in hongerstaking. De Oekraïense autoriteiten weigeren haar naar het buitenland te laten gaan om zich te laten opereren aan een hernia. Duitsland heeft al twee keer aangeboden de ex-premier in Berlijn te laten behandelen.

Toen enkele gevangenisbewaarders Timosjenko eind vorige week naar een gevangenisziekenhuis wilden overbrengen, verzette zij zich hevig, waardoor ze bloeduitstortingen opliep. Ze beweert te zijn mishandeld.

Die vermeende mishandeling was de directe aanleiding voor het protest van Merkel. Inmiddels hebben ook voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie, EU-buitenlandchef Catherine Ashton en de eurocommissarissen Viviane Reding en Stefan Füle gezegd Euro 2012 in Oekraïne te zullen boycotten.

Eind vorige week zegde de Duitse president Joachim Gauck af voor een topconferentie van leiders van Midden-Europese landen, half mei op het Oekraïense schiereiland de Krim. Ook hier werd de behandeling van Timosjenko als reden opgegeven. Gisteren sloot ook de Tsjechische president Václav Klaus zich bij hem aan. Eerder maakten de Oostenrijkse en Sloveense presidenten bekend niet naar de topconferentie te zullen gaan.

Afgelopen weekeinde zei de Oekraïense eerste vicepremier Valeri Chorosjkovski tegen EurActiv, een internetwebsite van de EU, dat Timosjenko op basis van buitengewone wetgeving kan vrijkomen uit de gevangenis zodra alle problemen tussen Oekraïne en de EU zijn opgelost. Chorosjkovski, voormalig hoofd van de Oekraïense geheime dienst, geldt als een vertrouweling van president Janoekovitsj. Uit zijn woorden valt op te maken dat goede betrekkingen tussen de EU en Oekraïne belangrijker voor de huidige regering zijn dan het gevangenhouden van Timosjenko, die de grootste tegenstander is van president Janoekovitsj in de parlementsverkiezingen van dit najaar.

De EU zette na de veroordeling van Timosjenko in oktober 2011 de betrekkingen met Oekraïne op een laag pitje, omdat het vonnis politiek gemotiveerd zou zijn. Ook zijn eind vorig jaar de onderhandelingen over een associatieverdrag met de EU, dat Oekraïne grote handelsvoordelen biedt, door Brussel gestaakt. Het straatarme en door en door corrupte Oekraïne heeft die steun van de EU echter hard nodig. De uitspraak van Chorosjkovski kan daarom worden opgevat als een eerste voorzichtige stap in de richting van een herstel van de wederzijdse betrekkingen.