Druk op Oekraïne nu opvoeren

Het ministerie van Buitenlandse Zaken moet zijn informatie over Oekraïne hoognodig actualiseren. De banden tussen Nederland en Oekraïne zijn „uitstekend”, meldt de site. Dat klopt. Maar de vraag is hoe lang de Nederlandse regering die betrekkingen zo uitmuntend kan houden. Niet zozeer uit angst voor raadselachtige bomaanslagen, zoals vorige week in Dnjepropetrovsk, maar uit onvrede over de wijze waarop de Oekraïense autoriteiten met de rechtsstaat omgaan. De behandeling van oud-premier Joelia Timosjenko wordt steeds meer het symbool voor het lompe machtsmisbruik van president Viktor Janoekovitsj.

Geïnspireerd door de Duitse president Gauck, die volgende week een top op de Krim boycot, kondigen meer politici aan Oekraïne onder druk te gaan zetten. Bondskanselier Merkel wil verstek laten gaan bij de wedstrijden van het Duitse elftal op het EK voetbal in Oekraïne. Voorzitter Barroso van de Europese Commissie heeft hetzelfde aangekondigd.

Tweede Kamerlid Ormel (CDA) wil dat ook Nederland die lijn gaat volgen. Deze oproep verstoort de rust van de regering die zich tot nu toe amper om Oekraïne heeft bekommerd en nu wel moet kiezen.

Net als de Mannschaft speelt Oranje zijn groepswedstrijden in Oekraïne. Sterker, het voetbalt ze allemaal in Charkov, de stad waar Timosjenko gevangen zit, al twaalf dagen in hongerstaking is en mogelijk wordt mishandeld, zoals foto’s in Oekraïense kranten dit weekeinde deden vermoeden.

Let wel, het draait niet om een voetbalboycot maar om een politieke poging om Janoekovitsj te isoleren. Voor dat laatste is ruim vijf weken voor de opening van het EK steeds meer reden.

Aan de orde is niet of Timosjenko een rechtschapen politica en zakenvrouw is. Niet-corrupte bestuurders zijn in Oekraïne schaars. Het gaat erom of ze wordt behandeld conform de standaarden van de Raad van Europa. Kort na de veroordeling van Timosjenko tot zeven jaar wegens ambtsmisbruik – ze zou een gasverdrag met Rusland hebben gesloten in het nadeel van Oekraïne – was er al reden om het vonnis als politieke wraak te beoordelen. Sinds ze naar Charkov is overgeplaatst, wijkt de laatste twijfel. Met de weigering Timosjenko te laten behandelen door vertrouwensartsen, heeft Kiev zich buiten de Europese orde geplaatst.

De lidstaten van de EU mogen dat niet accepteren. Bovendien hebben ze invloed. Oekraïne staat sinds zijn onafhankelijkheid in 1991 tussen twee vuren: tussen Rusland en Europa. Door zijn economische infrastructuur en demografische verhoudingen moet het land laveren tussen Oost en West. Vlak voor het EK, dat Janoekovitsj internationale allure moet geven, is Kiev dus vermoedelijk gevoeliger voor Europese pressie.

Na de val van het kabinet-Rutte, dat diplomatie primair als handelsbevordering zag, kan en moet Nederland zich daarbij ook aansluiten.