Zonder etensvoorraad is het al gauw oorlog

A farmer piles up corn in front of her house in Changzhi, Shanxi province in this October 21, 2009 file photo. Beijing and the influential U.S. agriculture department may have overstated China's corn crop by as much as 14 percent, pointing to higher imports from the world's second-largest consumer of the grain that could squeeze already tightening global supplies. Picture taken October 21, 2009. To match Analysis CHINA-CORN/ REUTERS/Stringer/Files (CHINA - Tags: BUSINESS AGRICULTURE POLITICS COMMODITIES) CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA
A farmer piles up corn in front of her house in Changzhi, Shanxi province in this October 21, 2009 file photo. Beijing and the influential U.S. agriculture department may have overstated China's corn crop by as much as 14 percent, pointing to higher imports from the world's second-largest consumer of the grain that could squeeze already tightening global supplies. Picture taken October 21, 2009. To match Analysis CHINA-CORN/ REUTERS/Stringer/Files (CHINA - Tags: BUSINESS AGRICULTURE POLITICS COMMODITIES) CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA REUTERS

Buffers met voorraden voedsel, dat is wat we voortaan nodig hebben. Dit bedacht econoom John Keynes al tijdens WO II. Meteen in 1947 sprak de wereld af om de landbouwmarkten te gaan reguleren. Dat hadden we zo moeten houden, stelt landbouweconoom Niek Koning (1948). Hij is docent aan de Wageningen Universiteit.

Hadden landbouwmarkten met WO II te maken?

„Iedereen is het er wel over eens dat de diepe crisis van de jaren dertig de krachten vrijmaakte voor WO II. En echte vrijhandelseconomen wijten die crisis aan Amerikaanse protectionistische maatregelen na de beurskrach van 1929. Daarmee halveerden ze namelijk hun import.”

Maar u ziet dat anders?

„Het begon eigenlijk al vóór de krach: de grondstoffen- en voedselmarkt was ingestort. Omdat er geen regulatie was. Dat leidt tot overproductie, en dat sleurde de rest van de economie mee. Om een herhaling daarvan te voorkomen kwam Keynes toen in zijn blauwdruk voor de nieuwe wereldorde met het plan voor internationale buffervoorraden op wereldniveau.”

Wat gebeurde er toen?

„De westerse landen hielden zich niet aan de verdragen. Amerika weigerde van meet af aan om de eigen productie te beheersen. En Europa en Amerika subsidieerden allebei hun landbouwexporten zonder tegelijk hun aanbod te beperken, zoals wel afgesproken was. Dat leidde tot groeiende dumping. Later hebben we onszelf toegestaan dat wit te wassen: in plaats van met exportsubsidies gingen we onze boeren steunen met cheques uit de schatkist. Wat deels verkocht werd als ‘groen beleid’. Intussen kunnen boeren zo onder de kostprijs produceren en dus hun voedsel dumpen. Maar alleen rijke landen kunnen zich zulke cheques veroorloven.”

Waar leidt dit allemaal toe?

„Al vanaf 2005 stijgen de prijzen, onder meer omdat de buffervoorraden zijn afgebouwd. Bij een worst case scenario stijgen de prijzen op een gegeven moment heel sterk. Kost graan ineens het vierdubbele, dan is dat in Nederland niet zo erg – het brood wordt een kwartje duurder – maar wel in landen waar mensen zestig procent van hun inkomen kwijt zijn aan voedsel. Daar kun je opstanden verwachten. Bijvoorbeeld in Zwart-Afrika, waar de regeringen de landbouwgrond verkocht hebben aan de Chinezen en dus niks kunnen. En de Chinese middenklasse wil ook zijn vlees niet weer kwijtraken. Dat kan allemaal tot grote oorlogen leiden.”

Donderdag 3 mei spreekt dr. ir. Niek Koning over ‘Vrijheid, vrede en voedsel: vergeten lessen?’ 15 uur. Theater Junushoff, Plantsoen 3 Wageningen. Toegang: gratis.