Jaarverslag van de macht in 28 lege vergadertafels

Jacqueline Hassink: The Table of Power 2 Ontwerp Irma Boom. Uitgeverij Hatje Cantz, € 58,00 ***

Wie heeft de macht? De wereldwijde financiële crisis heeft laten zien dat het lang niet altijd de overheden zijn die bepalen wat er gebeurt. Het zijn de banken en bedrijven die de werkelijke macht in handen hebben. Maar wat is die macht dan? Hoe ziet het eruit? En wat laat het zien over de structuren van onze samenleving?

In 1996 publiceerde Hassink het boek The Table of Power. Hiervoor had zij de veertig grootste Europese multinationals gevraagd of zij hun vergadertafels mocht fotograferen. Negentien weigerden, wat resulteerde in een boek met eenentwintig foto’s van vergadertafels en negentien zwarte pagina’s. Dit boek werd door Martin Parr en Gerry Badger opgenomen in hun The Photobook, a History Volume II over de meest invloedrijke fotoboeken van de twintigste eeuw.

Nu heeft Hassink een tweede boek met dezelfde thematiek gemaakt waarvoor dit keer achtentwintig van de veertig bedrijven en banken instemden met haar voorstel. Twaalf witte spreads vullen de afwijzingen, wat misschien nog wel het meest zegt over deze bedrijven. De andere foto’s tonen imposante vergaderzalen die structuur geven aan de macht. Het is vervreemdend om de boardroom van de ING aan de Zuid-As te zien, waar in het najaar van 2008 werd vergaderd over de redding van diezelfde bank door de staat.

Naast de foto’s heeft Hassink, net als in haar vorige boek, met wetenschappelijke precisie zoveel mogelijk informatie en observaties over de tafels en de bedrijven verzameld, en dat zo schematisch mogelijk in kaart gebracht. Resultaten van beide boeken heeft ze naast elkaar gelegd. Het geheel van cijfers, schema’s, grafieken en oplossingen maakt dit boek tot een jaarverslag van de macht. De tafel is een metafoor voor de macht, ogenschijnlijke saaie, grote tafels leggen de identiteit van bedrijven bloot. Het is een werkwijze die we al van Hassink kennen, en wat dat betreft is dit tweede boek weinig verrassend. Maar doet ze dit over vijftien jaar nog een keer, dan ontstijgt het de herhaling en kan ze ons een uniek inzicht geven in de constante machtsverschuivingen binnen Europa.

    • Sterre Sprengers