Viroloog vraagt fiat regering voor stuk in Science

Het Erasmus MC heeft nu toch een exportvergunning aangevraagd om het omstreden onderzoek van hun virologen in het wetenschappelijke tijdschrift Science te publiceren. Eerder gaven zij aan dat niet van plan te zijn. De Nederlandse overheid handhaaft sinds maart de eis van de exportvergunning. Ron Fouchier, die het onderzoek begeleidde, heeft de aanvraag nu onder protest ingediend, meldde de website Nature News gisteren.

Fouchiers onderzoeksgroep ontdekte dat vijf tot negen mutaties nodig waren om het vogelgriepvirus H5N1 door de lucht van zoogdier op zoogdier overdraagbaar te maken. De Nederlandse regering vreest dat deze kennis in handen van schurkenstaten of bioterroristen zou kunnen vallen. De Wereldgezondheidsorganisatie en de Amerikaanse staatscommissie voor bioveiligheid NSABB hebben al aangegeven dat zij achter publicatie van het onderzoek staan, maar de Nederlandse overheid hield op basis van Europese wetgeving voet bij stuk.

Het standpunt van de Nederlandse overheid wordt in wetenschappelijke kringen fel bekritiseerd. Het zou academische vrijheden aantasten. Fundamenteel onderzoek is normaal gesproken uitgesloten van deze Europese verordening, die vooral bedoeld is om verspreiding van gevaarlijke chemicaliën, micro-organismen en instrumenten te reguleren. De Nederlandse regering betwist nu dat Fouchiers werk fundamenteel onderzoek zou zijn.

Dat de virologen toch een vergunning hebben aangevraagd is een kwestie van pragmatisme. „Wij willen het conflict vermijden en de resultaten snel openbaar maken”, zegt Ab Osterhaus, afdelingshoofd virologie van het Erasmus MC. De onderzoekers tekenen daarbij protest aan omdat ze het niet eens zijn met de inschatting van de Nederlandse regering en omdat ze geen precedent willen creëren. „Dit is fundamenteel onderzoek. Geen misverstand mogelijk.” Nu de vergunning is aangevraagd zal het „een kwestie van dagen” zijn voordat de overheid een knoop doorhakt, zei Marianne Donker, directeur Publieke Gezondheid bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, maandag op een KNAW-discussieavond.