Ophef over voordracht gedicht tijdens dodenherdenking op de Dam

Koningin Beatrix en Kroonprins Willem-Alexander tijdens de dodenherdenking op de Dam op 04 mei 2011. Foto Hollandse Hoogte / Evelyne Jacq

Een gedicht van een 15-jarige scholier over zijn oudoom die zich aansloot bij de SS, heeft ophef veroorzaakt. De jongen mag het gedicht 4 mei voordragen tijdens de jaarlijkse dodenherdenking op de Dam, maar tegenstanders vinden dat het gedicht te gevoelig ligt.

De Noord-Brabantse Auke schreef het gedicht naar aanleiding van de gedichtenwedstrijd die het Nationaal Comité 4 en 5 mei ieder jaar uitschrijft onder scholieren. Het vraagt scholieren daarbij te reflecteren op de erfenis van de oorlog. Een onafhankelijke jury bepaalde dat Auke het gedicht mag voordragen.

De meningen over het gedicht zijn verdeeld

Het gedicht gaat over hoe de oudoom van Auke, Dirk Siebe, tot de keuze kwam te dienen aan het Oostfront bij de Waffen-SS. Hij meldde zich als een van de ruim twintigduizend Nederlanders als vrijwilliger aan bij de militaire tak van de SS, die zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden zoals het executeren van Joden in Oost-Europa. Het gedicht snijdt daarom een pijnlijk onderwerp aan. Esther Voet, adjunct-directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël zegt vandaag in NRC Handelsblad:

“Je schoffeert hiermee de eerste generatie slachtoffers. Moet dit nou echt, zo’n gedicht op zo’n dag? (…) Het is heel belangrijk dat er onderzoek wordt gedaan naar de beweegredenen van de daders. En dat kan wat mij betreft het hele jaar door gebeuren, maar niet op 4 mei. Dan moet alle aandacht uitgaan naar de slachtoffers - Joden, homoseksuelen, Roma, Sinti, verzetsmensen - en niet naar de daders. De groep ooggetuigen van de oorlog wordt steeds kleiner. Zolang zij er zijn, verdienen ze het dat het tijdens de Dodenherdenking om hen gaat en om degenen die ze verloren hebben.”

Directeur van het Comité Nine Nooter vindt het gedicht van Auke juist moedig:

“Hij heeft onder woorden gebracht hoe de keuzes die jaren geleden zijn gemaakt, doorwerken in een familie. Hij draagt de oorlog, op zijn manier, met zich mee. Toen hij het gedicht voordroeg tijdens de gedichtenwedstrijd ontroerde hij me, en de rest van de zaal. (…) Hij roept hiermee zijn generatiegenoten op om een andere keuze te maken. Hij doet een appèl: blijf herdenken.”

Dit is het gedicht van Auke:

Foute Keuze

Mijn naam is Auke Siebe Dirk
Ik ben vernoemd naar mijn oudoom Dirk Siebe
Een jongen die een verkeerde keuze heeft gemaakt
Koos voor een verkeerd leger
Met verkeerde idealen
Vluchtte voor de armoede
Hoopte op een beter leven
Geen weg meer terug
Als een keuze is gemaakt
Alleen een weg vooruit
Die hij niet ontlopen kan
Vechtend tegen Russen
Angst om zelf dood te gaan
Denkend aan thuis
Waar Dirk z’n toekomst nog beginnen moet
Zijn moeder is verscheurd door de oorlog
Mama van elf kinderen, waarvan vier in het verzet zitten
En een vechtend aan het oostfront
Alle elf had ze even lief
Dirk Siebe kwam nooit meer thuis
Mijn naam is Auke Siebe Dirk
Ik ben vernoemd naar Dirk Siebe
Omdat ook Dirk Siebe niet vergeten mag worden.

Auke (15)

    • Mirjam Remie